zo 18 feb 12:28: Only 35 Miles in last 24 hours. Fortunately wind came back at 5.30. Preparing for next front now that will come over tonight. We'll try to enjoy that one as long as we can, so we will make more miles during the next 24 hrs.
za 17 feb 12:10: Ondertussen is de wind helemaal weggevallen en dobberen we richting het westen. Op papier zou er juist stroom staan naar het oosten. Op deze manier komen we nergens. Morgen pas weer wind.
za 17 feb 08:16: While Netherlands is slowly waking up and starting the weekend, we already made pancakes with our old bananas, desiccated coconut and Nutella. This morning so far just one braking wave in the cockpit.
vr 16 feb 18:47: Cous cous koken met windkracht 7, vlagen 8 of is het al negen (dat zal toch niet, 39 kts) is echt prima te doen. Enorm potje wind, maar enjoying. En vooral dat laatste is belangrijk. :-) fijn weekend
vr 16 feb 15:24: Normally it isn't too hard o balance Karma. However, doing so in winds varying from 22 to 35 kts on big southern ocean waves is different. I think I managed now. Love the Hydrovane self steering.
vr 16 feb 14:05: Enjoying westerlies. :-)
do 15 feb 17:09: Celebrating our first milestone with Banana bread, chocolate and rum: In a straight line, the distance to Albany is less than 4.000 nM. 10% done in 5 days.
do 15 feb 12:16: Somethings will always be the same. There will be sunshine after rain. So why worry now? First front passed. :-) Nu regent het zonnestralen.
wo 14 feb 20:57: Vannacht trekt er een front over. Wind is nu gemiddeld zo'n 30 knopen. En dan moet het ergste zo nog komen. Voor het eerst trouwens met het vierde rif in het groot zeil. Goed gedaan UK De Vries Sails, Thx Geert.
wo 14 feb 13:01: Yes! We can sail east again. #happyvalentine
Een moeizame start wo 14 feb 2018
Ondertussen zijn we lekker aan het varen, maar de start van deze oversteek over de Zuidelijke Indische Oceaan is moeizaam en daar zijn we nog niet doorheen. Een korte update …
Als we de laatste tros losgooien in Port Elizabeth, klinkt vanuit de Algoa Bay Yacht Club ineens luid de bel. En nog een keer. Op het balkon staan de members, bezoekers en staf uitbundig naar ons te zwaaien en een goede reis te wensen. Die had ik niet zien aankomen. Wat een warm afscheid uit de friendly city. Zelfs als we de laatste boot op de pontoon al gepasseerd zijn, staan er nog mensen te zwaaien. Zodra we de zeilen hijsen, krijgen we ook nog even te maken met de andere bijnaam van Port Elizabeth. In de havenkom van de windy city trekt het aan tot 27 knopen. Windkracht 7. We laten de bezaan voorlopig nog op de giek gevouwen en vertrekken met een rif in het grootzeil en een deels ingerolde genua.

De wind komt gelukkig uit het westen en dat maakt dat we vrij snel naar de rand van het continentale plat zeilen. Precies volgens de voorspellingen neemt de wind de komende uren af en zetten steeds meer zeil bij. Karma schommelt ongemakkelijk bij deze voor-de-windse koers. Tijdens het koken sta ik onafgebroken met van alles te jongleren om het maar niet op de grond te laten vallen. De chicken curry gaat er goed in, maar komt er niet veel later bij Terry ook weer net zo soepel uit. Niet zo gek trouwens, want bij deze schommelkoers heeft zelfs de meest ervaren bemanning moeite om niet zeeziek te worden.
De eerste nacht lossen Jorge en ik elkaar om de vier uur af. Terry mist nog de ervaring die nodig is om zelf een wacht te kunnen draaien, laat staan een nachtwacht in deze omstandigheden. We kienen het zo uit dat we het hefstigste deel van de Alguhas current passeren tijdens mijn wacht. Dat is volgens de boekjes op de 200 meter lijn. Zo’n vijf mijl voordat we daar zijn kan ik het effect van de stroming al goed voelen. Karma beweegt hoekig alle kanten op en de respons op het roer is beperkt. De snelheid over de grond varieert van nul tot tien knopen. Aan weerszijden van de 200 meter lijn tref ik bovendien een stevige tegenstroom die ons juist naar het noorden weg zet. Af en toe geef ik meer dan 25 graden roer, maar in deze pikdonkere nacht zijn we een speelbal van het water. En van de wind. Die draait in de loop van de nacht naar het oosten en neemt weer flink in kracht toe.
Na het passeren van de stroming, varen we al snel hoog aan de wind en een voor een gaan de reven er weer in. Ik vind het moeilijk om te bepalen op welk moment we overstag moeten. Volgens het routeringsprogramma hadden we dat al lang moeten doen, volgens mij moeten we vooral doorvaren. Toch laat ik me verleiden om het advies van de software te volgen, met as effect dat we precies twee dagen meer dan 140 mijl gevaren hebben, maar slechts 60 mijl zijn opgeschoten. Dat had ook in deze condities ook gewoon in één dag gekund. Onze track op de kaart is frustrerend en alleen maar te verklaren doordat het effect van de Alguhas Current veel groter is dan ik had ingeschat. De routeringssoftware heeft helemaal geen zicht over de stroom.Voortaan toch eigenwijzer zijn.
Na precies drie dagen hebben we vanaf Port Elizabeth hemelsbreed zo’n 165 mijl afgelegd. Die afstand haalden we op de Atlantic bijna in één dag. Toch klaag ik niet, want ik ben blij dat we zonder kleerscheuren of noemenswaardige incidenten weer diep water onder de kiel hebben. Ondertussen blijven we hoog aan de wind ploeteren tegen 22 knopen in. Af en toe zijn er uitschieters naar 27. De zeilen zijn goed gereefd en kunnen het hebben. De luikjes zitten dicht en ik houd van binnenuit de wacht. Terry en Jorge liggen te slapen.
Ik verwacht morgen vrijwel onveranderde condities. Donderdag krijgen we er weer van langs met een flink portie regen en veel meer wind dan nu. 35+ knopen. Dat kan er prima bij. De start van deze tocht is toch al moeizaam. Vanaf vrijdag lijkt het beter te worden en krijgen we Westerlies. Die zouden ons met minder ongemak meer de goede kant op moeten sturen. Ik kijk ernaar uit. Australia, it is a long way…


di 13 feb 12:48: Still beating. 21-25 kts. Rough sea. Fortunately some sun and fun as well.
ma 12 feb 11:39: Last 24 hrs were close hauled: beating against 20+ kits under a grey sky. Forecast for next 24 hrs is the same. Looking forward to better winds. Still plenty of food, fortunately.
zo 11 feb 12:54: Quite some sail changes and wind shifts. Good to be out here.
zo 11 feb 05:42: We survived our first night out at sea. Alguhas current resulted in variable boat speed: 0 to 10 knots. Weird. Fortunately favorable wind and no freak waves. 60 miles off shore already and moving further Southeast.
vr 9 feb 20:49: Almost ready (photo)
In PE de afgelopen weken ook hard gewerkt om m'n site te verbeteren. Als je dit kunt lezen, dan is ook de laatste productietest geslaagd. Vanavond nemen we afscheid van de locals met en kleine braai. Morgen vertrekken Jorge, Terry en ik naar Australië. Fijn! Weer lang genoeg aan land geweest.
vr 9 feb 12:30: Druk bezig met boodschappen doen. Morgen varen.
Wheather Windows wo 7 feb 2018
Wheather windows. Kleine raampjes. Waar je doorheen kunt kijken. Om te zien wat het weer is, maar vooral wat het weer gaat zijn. Voor zover je dat überhaupt kunt voorspellen. Alle internationale zeilers die we hier in Zuid Afrika tegenkomen zijn er op gefocust. En terecht. De locals ook. When is your next wheather window? En wanneer schuif je weer een stukje op langs deze ingewikkelde kust?
Are you going up or down? Durban of Cape Town? Iedereen vaart hier langs de kust. Van Noord naar Zuid of van West naar Oost. Wij doen het andersom en gaan van West naar Oost. 400 jaar geleden was dat logisch, want dat was de route naar Indië. Nowadays is het bijzonder, want het lijkt alsof niemand het meer doet. You’re going the wrong way! Toegeven, met het Panamakanaal en de temperaturen van het Caribisch gebied zijn er aantrekkelijkere manieren om de wereld rond te zeilen dan door de Indian Ocean. But I’ve made up my mind, a long time ago already.
We gaan de andere kant op. Niet omdat het moet, niet omdat het kan, maar omdat dat nu eenmaal de snelste weg is om een rondje te varen. En dat was m’n droom en is het nog steeds: een rondje om de wereld varen. Niet zo snel mogelijk, maar ik wil ook niet onnodig lang weg blijven bij Liane en de kids. En ja joh, natuurlijk zijn er momenten dat ik ervan baal dat die droom in m’n hoofd zit en die tattoo op m’n schouder die me er iedere dag aan herinnert. Maar that’s me. Ik laat het niet los, wil het niet loslaten en zal het niet los laten. Ik zal m’n pad vinden, dat hoeft niet makkelijk te zijn. En als die tattoo er vanavond niet stond, dan zou ik ‘m morgen laten zetten. Never loose your childhoods’ dream. Live it.
Het weer op de Indian laat zich niet vangen in een Wheather Window. Het is geen oversteek naar Engeland die zich laat plannen in een weekend met goed weer. Het is een tocht van 45 dagen en zover kun je het weer niet voorspellen. De opties zijn overzichtelijk. Wachten tot Australië deze kant op komt, via de Atlantic terug naar huis, of gewoon gaan en facen what it will be. Ik hoef niet te vertellen wat het zal zijn. Die keus heb ik al lang geleden gemaakt. En dat er geen aantrekkelijk Wheather Window is, dat zei zo.
Het weer laat zich nu eenmaal niet vantevoren voorspellen. Dat hoeft ook niet. We gaan rot weer krijgen. Met wind uit de verkeerde hoek en golven die te hoog zijn. Het zei zo. Ik ben gezegend met een over-gedimensioneerde boot die tegen een stootje kan en goed gedijt bij net wat meer wind. Een boot die ik ondertussen ken en binnenste buiten gekeerd heb. Ook met golven van 10 meter heb ik rotsvast vertrouwen in Karma. En de crew is fine. We’ll manage.
Vandaag hebben we proefgevaren. Tussen eilanden, pinguïns en haaien. We zijn rood gekleurd onder een brandende zon en we hebben genoten, gezwommen naast de boot en gewerkt. We hebben praktische dingen getest en geoefend hoe het is om als team te functioneren. Werkt het roer weer (ja!), lekt de watermaker (nee!), is het water te drinken (zekers, lekker!) en hoe gaat die bowline ook al weer. Ik vond het fantastisch. Vooral omdat we weer aan het varen waren. Veel dingen gingen goed en we hebben fouten gemaakt, elkaar aangesproken en geleerd van elkaar en onszelf.

Een van de lieren begaf het en de mismolen brak bijna van de reling toen we de Series Drogue over boord zetten en aan het filmen waren. Er was paniek en iets brak bijna, maar liever nu gecontroleerd, dan met paniek op de oceaan. We pakken nog een paar dagen, om onze laatste dingen in orde te maken en dan gaan we. De laatste dingen fixen en dan shoppen. Provisioning is een beter woord. Zaterdagochtend zijn we klaar om te vertrekken voor de volgende oversteek. De langste, grootste en meeste heftigste tot nu toe.

Vind je dat niet eng? Zie je daar niet tegenop? Come on, dat zijn retorische vragen die ik volmondig met ja beantwoord. We gaan ellende meemaken, met te veel wind, te hoge golven en angstige momenten waarop we nog niet weten wat er aan zit te komen. Is dit het, of komt er nog meer? Op die momenten zal ik terugdenken aan de staart van de tijger, die ik ontmoette met Koen na Tristan. 38 knopen wind. Karma had geen centje pijn. Wij vonden het eng maar goed te doen en genoten. En aan m’n meest ellendige en mooiste moment met Thijs en Wil. Van 10 naar 40 knopen in 9 minuten.
Ik reken erop dat we die mooiste ellendige momenten opnieuw zullen krijgen. 40 knopen wind. Of misschien wel meer. Van mij hoeft het niet, maar ik heb de Wheather Windows op een tocht als deze niet voor het uitkiezen. Whatever happens will happen. And I’ll be there. Thank God I’ll be there! And thanks Liane, Alice en kids dat ik deze tocht mag maken. Het mag ellendig zijn op sommige momenten, maar dat is dan wel de mooiste ellende die ik me kan wensen. De droom die ik mag leven.
Zaterdag vertrekken we naar Albany. Tenzij het Wheather Window echt geen ruimte laat. Maar misschien ook wel dan, als er een hoekje te vinden i. Zo’n Wheather Window is maar een klein raampje, het gaat om de big picture.
wo 7 feb 17:29: Had a great sail. Sharks, pingüinos, sun burned and tested the series drogue. Preparing for rough seas.
wo 7 feb 11:16: Positons send in UTC until 11:06:56 UTC.
wo 7 feb 11:07: Test sailing. Not everything works, though watermaker is up and running. Thx Mactra Marine for sending the spare parts!
wo 7 feb 09:30: First time seen Pingüinos on Karma. #sailing #algoabay
di 6 feb 17:44: Morgen proefvaren.
di 6 feb 17:31: Lekkah zeggen ze hier in SA. Lekker betekent het. Ik heb net m'n site geupdate. Het verschil is moeilijk te zien, maar zit in de details.
zo 4 feb 21:00: Lekker aan het klussen hier.
ma 29 jan 20:37: Tot zaterdag liggen we in ieder geval nog in PE. Meer weten? Zie de blog.
Overhaast vertrekken ma 29 jan 2018
Op Tweede Kerstdag leggen Koen en ik Karma aan in de jachtclub in Kaapstad. Daarmee zit het eerste deel van m’n reis erop en zijn we precies volgens plan met kerst in Kaapstad. In m’n laatste blog beschreef ik in 700 woorden hoe de etappe was. Ondertussen zijn we ruim een maand verder en ben ik nog maar 400 mijl dichter bij Australië. Hoogste tijd voor een update.

Kaapstad heeft een fantastische jachthaven die zich wat voorzieningen betreft kan meten met wat we in Nederland gewend zijn. Verschil is dat er veel meer schepen liggen van cruisers die onderweg zijn voor een circumnavigation en dat geeft deze jachthaven toch net wat extra’s. De jachtclub zelf ademt een en al historie uit en het is bijzonder om er te verblijven. Het uitzicht op de Tafelberg is spectaculair, zeker als ’s middags het kleed erover heen valt. Wat wind betreft is het even wennen. De Tafelberg heeft een groot effect en maakt dat de wind ineens kan opsteken. Als een bullet, zeggen de locals. We meten er 40 knopen en dat is meer dan we de drie maanden ervoor gehad hebben. Karma ligt met acht lijnen goed vast, maar binnen in de kajuit schudt het natuurlijk alle kanten op. Ook het lopen over de drijvende steigers vergt opperste concentratie.

Een paar dagen later stap ik in een van de duizenden Uber taxi’s die in Kaapstad rondrijden. Mijn bestemming is het internationale vliegveld om Liane en de kids op te halen. Het weerzien is fantastisch. Fijn om ze alle drie weer in m’n armen te kunnen sluiten en om verhalen van de afgelopen drie maanden uit te kunnen wisselen. Koen vertrekt met de jaarwisseling weer naar Nederland en met z’n vieren hebben we tien dagen vakantie waarin de high-lights elkaar afwisselen. We struinen rond op het Waterfront, slenteren door de stad, bezoeken het oude Hollandse fort dat Jan van Riebeeck liet bouwen en aanschouwen een soort carnavalsoptocht waarvoor mensen al twee dagen van tevoren op straat bivakkeren. We beklimmen de Tafelberg en genieten van het fantastische uitzicht.

In een 4x4 bakkie rijden we een kleine duizend kilometer door de omgeving van Kaapstad. We bezoeken Kaap de Goede Hoop, lopen vanaf daar naar Cape Point en rijden over Chapman’s Peak, het mooiste stuk weg van Zuid-Afrika. We overnachten in heerlijke AriBnB’s, vaak omgebouwde cottages, waar we braaien alsof we nooit anders gedaan hebben. Via lange en droge gravelroads komen we bij een game reservaat, waar we de hele big 5 zien. Buffalo’s, olifanten, neushoorns en meer. We krijgen een rondleiding op een farm met 300 krokodillen, proeven in Stellenbosch de lekkerste wijnen van het land en we moeten natuurlijk ook proeven hoe krokodil smaakt. Wat een fantastisch land! Het afscheid komt veel te snel, maar binnen 100 dagen zien we elkaar weer.

Vanaf dat moment is het vooral hard werken om de boot klaar te maken voor de volgende tocht en voorraden aan te vullen. Ik slaap zo’n drie uur per nacht en beperk me noodgedwongen tot de dingen die echt noodzakelijk zijn. Die dagen voor vertrek zijn altijd even aanpoten, maar met zo’n heerlijke vakantie achter de rug is het goed vol te houden. De haast om te vertrekken komt omdat Bas, één van mijn nieuwe opstappers, met een strikte tijdsklem zit. Hij zit tussen twee banen in en begint op 1 maart in zijn nieuwe rol bij Unilever. Het kan allemaal net om voor die tijd in Australië te zijn en we hebben afgesproken om daarvoor alles op alles te zetten. M’n andere opstapper is Terry, een Zuid-Afrikaanse dame die haar huis verhuurd heeft en voor langere tijd op pad gaat naar familie in Australië.

Als we met zijn tweeën Bas ophalen op het vliegveld is het me net gelukt om de boot klaar te hebben, maar daar is ook alles mee gezegd. De boodschappen zijn nog maar half opgeruimd en het is nog een behoorlijk zootje in de kajuit. Het duurt lang voordat Bas de poortjes uitkomt. Zijn bagage is onderweg zoekgeraakt. Erg onhandig als je een strak tijdschema hebt en het weekend is. Boxershorts, t-shirts en een korte broek lukt nog wel, maar een degelijk zeilpak is op zondag niet te krijgen en voor de zuidelijke oceaan wel echt noodzakelijk. Ook het weer zit niet mee. Ten oosten van Madagaskar ontstaat een orkaan die volgens de gribfiles erg ver naar het zuiden gaat. Het oog trekt voor ons langs, maar het weersysteem is compleet in de war en de route naar Australië bevat vooral heel veel tegenwind.

Bijkomend issue is dat de kust van Zuid-Afrika bijzonder last is om te bezeilen. De meeste zeilers zoeken steeds een goed weer window en schuiven dan een stukje op langs de kust. Vrijwel iedereen vaart er van oost naar west, wij moeten de andere kant op. Tegen de heersende wind en tegen de Alguhas stroming in, een verraderlijke stroming die met de wind kan zorgen voor enorme golven. Freak Waves van meer dan 10 meter die uit het niets ineens aan komen rollen en breken over de boot. Ik spreek een zeiler die het net heeft meegemaakt en zijn boot weer aan het herstellen is. Zijn stuurkolom is compleet weggevaagd door zo’n golf en er is zoveel water binnengekomen dat alle laptops en instrumenten het begeven hebben.

Het is een ingewikkelde puzzel en nog voordat we vertrokken zijn, lijkt het tijdschema voor Bas al onmogelijk te realiseren. We besluiten om de dag erop toch te vertrekken omdat we anders in een nare weerssituatie terechtkomen. Bas zijn tas wordt gelokaliseerd en laten we naar Port Elizabeth sturen. Dat ligt 400 mijl verder naar het oosten en is een prima plek om te vertrekken voor de lange oversteek naar het zesde continent. Als we in PE zijn kijken we wel weer opnieuw naar het weerbeeld om te zien welke opties er zijn om uit te varen.

Het vertrek is overhaast. Terry is volop bezig om de laatste dingen te regelen en afscheid te nemen van haar kinderen. Bas is vooral in de weer met het kopen van wat spullen om de 5 dagen naar Port Elizabeth door te komen en de boodschappen blijven onaangeraakt in de boot staan. Als we uitvaren staan de tomaten nog op de grond en liggen de zachte perziken tegen de harde en scherpe ananassen aan. Het wordt een moeizame tocht. De deining rondom Kaap de Goede hoop is enorm en bij gebrek aan wind rolt Karma alle kanten op. Terry is direct zeeziek en ligt vrijwel de hele tocht op haar rug met een bak naast zich. De boodschappen rollen door de boot en de perziken beginnen vanzelfsprekend te lekken. Net als de mandarijnen en de mango’s, maar ook sinaasappels en het andere fruit hebben het zwaar. Bas houdt zich gelukkig goed en pakt het zeilen snel op, maar met zo’n nieuwe crew gaat niets vanzelf.

Ik vind het onverantwoord om de eerste nacht de wachten volgens een strak schema te verdelen en zet om de 20 minuten m’n wekker. Net solo varen, maar dan zwaarder. Om bij te slapen en een nieuwe start te maken, gunnen we ons zelf halverwege Port Elizabeth een goede nachtrust in Mosselbaai. Langer dan dat kunnen we er niet blijven, want dan krijgen we een stevige storm over ons heen voordat we in PE zijn. Na 6 dagen varen we om 3 uur ’s nachts de goed verlichte haven van PE binnen. Terry bleef gelukkig gevrijwaard van meer zeeziekte en Bas is steeds beter thuis op Karma, maar het zeilen was intensief met weinig slaap. De storm die de dag erop overkomt is zo heftig en de golven zijn zo hoog dat zelfs alle vissersboten in de haven schuilen achter de breakwater. Dat hebben de locals nog nooit meegemaakt. We zijn er dus precies op tijd.

Voor Bas is het zeilen voorlopig voorbij. Het weer maakt het onmogelijk om voor hem op tijd in Australië te zijn. Met wat hulp van zijn thuisfront vindt hij gelukkig een nieuwe bestemming als tijdelijke ranger in Rwanda. Ik heb een crewprobleem, want alleen met Terry, die vrijwel geen zeilervaring heeft, naar Australië varen is geen optie. Solo zou kunnen, maar dat is heftig.

Het tij lijkt gelukkig te keren als ik van Jorge, een van mijn eerste opstappers, hoor dat ‘ie graag weer een stuk mee wil varen en naar Zuid-Afrika wil vliegen. Fijn! De dagen in Port Elizabeth gebruiken we om de olie van de hydraulische stuurinstallatie te vervangen en het systeem goed te ontluchten. Dat werkt natuurlijk allemaal niet zoals het in de handleiding staat, maar met hulp van een lokale technician komen we eruit. De stuurinstallatie lijkt het nu weer prima te doen, maar voordat we naar Australië vertrekken zullen we eerst een proefvaart maken. Ook installeren we de watermaker. Dat apparaat ligt al 9 jaar ongebruikt aan boord, maar is nu zo aangesloten dat we met een druk op de knop zout water kunnen omzetten in zoet water. In theorie dan. Vijf liter per uur, met een verbruik van vier ampère-uur. Als we het goed doen, kunnen we met 24 uur water maken per week onze tanks vol houden en hebben we geen probleem wat de hoeveelheid drinkwater betreft. Tijdens de proefvaart zullen we de watermaker ook nog eens goed testen met zout water. Dat kan niet in de haven omdat het water daar te vies voor is.

Jorge is dit weekend na 48 uur reizen vanuit Gambia weer aan boord gekomen en heeft ondertussen flink bijgeslapen. Ik heb dit weekend gekampeerd in de Klein Rivier Wilderness met oud-collega’s uit de tijd dat ik hier stageliep. 22 jaar geleden alweer. De komende dagen richten we ons op de laatste dingen die we nog moeten doen. Voorraden aanvullen, diesel tanken, fishing gear verbeteren, o-ringen vervangen van de watermaker, grab bag in orde maken en nog wat van die dingen. Het laatste punt dat we aan de lijst toevoegen is het vervangen van de Ratio Knob van de Hydrovane. Die blijkt gebroken te zijn en is essentieel om Karma zelf te laten sturen. Onderdelen liggen in de UK, het bedrijf zelf zit in Vancouver en een dealer in Zuid-Afrika lijkt er niet te zijn. We zijn dus nog wel even bezig.

Ik hoop dat we later deze week als het weer dat toelaat, zullen vertrekken naar Australië, maar houd er rekening mee dat het pas zaterdag of later wordt. De bestemming wordt Albany, geen Fremantle. Dat scheelt weer een dag of 10 varen. Wanneer we precies vertrekken weet ik dus nog niet. Een ding heb ik wel geleerd van de afgelopen tocht en dat is dat ik nooit meer overhaast zal vertrekken.

di 23 jan 19:22: Fremantle laten we links liggen. Het wordt Albany, een klein stadje aan de zuidkust van Australië. Dat maakt de tocht naar Melbourne 5 dagen korter.
di 23 jan 19:18: Het goede nieuws is dat een van m’n eerste opstappers terug komt. Jorge! Samen met Terry varen we dan naar Australië. De route passen we aan.
di 23 jan 19:06: Ik lig deze week nog in PE. Orkaan gooide de planning in de war. Vooral vervelend voor Bas. Die haalt Australië niet. Hij maakt een ander plan en stapt van boord. Jammer, maar de wind is de baas. -- Werner Toonk wernertoonk@gmail.com
za 20 jan 01:36: Moored safely. Algoa Bay Yacht club. Thx Bas and Terry! Port Elizabeth. Feels good to back after all these years. We'll do the beers tomorrow, first catch sleep after celebrating this trip with Chenin Blanc.
vr 19 jan 00:28: Sailing along South Africa's beautiful and complicated coastline. 24 hrs to go until next port: Port Elizabeth. Today Bas managed to catch this tuna (photo). Enough for 3x2. Mjam!
wo 17 jan 02:45: Arrived and moored safely in Mosselbaai. We call it a day.
di 16 jan 10:04: Tough tagging against 20kts of wind and Alguhas current. Very limited progress. Like being back in Pas de Calais with Joost, only longer distances. Consider stop over in Mosselbaai. No realistic ETA yet.
ma 15 jan 16:16: Bas zit lekker te genieten van de zon na een bordje pasta (foto). Alguhas, zuidelijkste punt van Afrika, ligt achter ons. Voor ons vooral wind uit het Oosten. En we kunnen alles gebruiken, behalve dat...
ma 15 jan 07:59: Serious sailling down here. Rounded Kaap de Goede Hoop, formerly known as Sturm Cape. Hope to round most Southern tip of Africa this afternoon, before wind shifts to South. Plan is to stop in PE, which is some 330 miles from here. #huricane is blocking o
zo 14 jan 17:44: Only a few miles to go before we round Kaap de Goede Hoop. 1 seasick. 2 are still up.
zo 14 jan 13:29: Just left Cape Town with Terry and Bas. Good weather window, for the first few hours. Hurricane crossing our path just east of Madagascar. Not there yet, though we’ll will make a plan for that. #sailingagain #overoceans -- Werner Toonk wernertoonk@gma
do 11 jan 01:36: Enjoyed Cape Town and peninsula with Liane, Julian and Milou. Now preparing Karma for the next leg. Making long days and short nights.
di 26 dec 18:04: Karma safely arrived in the Royal Cape Yacht Club. Enjoying a brief holiday now with Liane and the kids and preparing the ship for the next leg to Fremantle.
33 dagen en 4 uur geleden vertrokken we uit Recife Met 2 man, m'n mattie Koen en ik Op 1 stalen boot met 2 masten We zeilden 92% van de tijd en dobberden er 4
De 56pk Yanmar verbruikte een halve tank aan diesel Wij consumeerden 450 liter water 2 flesjes cola en 3 pakken sju De lamp 2 flessen parafinne, het kooktoestel 9
Met 1 molen op de railing probeerden we te vissen 3 keer hadden we stevig beet, maar de vis was sterker We verspeelden onze laatse 4 grote vishaken Gelukkig genoeg tonijn aan boord, 21 blikken
We aten 3 x friet, 2 x zuurkool en lieten de gedroogde bonen staan We bakten 16 broden en 24 pizza's, kleintjes dan 3 dagen geleden aten we onze laatste verse groente In het net hangen nu nog 5 sinaasappels
We kochten 1 blikje bier per dag, precies Maar de 2 avonden voor vertrek hadden we niet meegerekend (dom) 1 volle winkelwagen lieten we in de supermarkt 0 meloenen, papaya's en ananassen aan boord
2 thermoskannen vulden we steeds met warm water Een pak koffie ging in 3 dagen op Met het laatste pak deden we 2 keer zo lang Toch duurde onze reis net 1 dag langer
We zagen meer dan 1 miljoen sterren Geen walvissen maar tientallen dolfijnen 2 keer zoveel vliegende vissen En 1 wat suffe vogel vloog 's nachts tegen het zeil
Via de satelliet haalden we 91 gribfiles uit de lucht En 68 mails met weeradvies van Ruud Kattenberg Hij zag het meestal 2 dagen eerder en 3 keer beter dan wij 1 groot genot om met deze man te mogen werken
1.000 maal dank Ruud, dat was goud waard Hemelsbreed overbrugden we 3.653 mijl, door het water 3.987 Via 12 waypoints leidde Ruud ons langs deze route En timede precies 1 moment om op Tristan de kunnen landen
Onderaan een 2 kilometer hoge vulkaan midden in de oceaan Gooiden we 2 keer ons anker uit in water van 20 meter diep 1 keer hield 'ie niet, vanwege de kelp, stug bruin zeewier De tweede keer krabde het zeker 30 meter
Maar waar schepen soms 7 dagen moeten wachten Konden wij in 1 keer het eind van wereld op (#dankbaar) Waar we na 6 uur grenzeloos genieten Met 8 pk door 2 meter hoge branding moesten
We speelden onderweg met 3 katjes en ontliepen 1 tijger Die ons 2 uur lang tot 38 knopen wind liet voelen Een stuk of 10 golven spoelden aan boord Maar nog geen 3 kwamen er binnen
We zeilden van 35 graden overdag Naar water van onder de 10 Door 4 verschillende tijdzones En hebben maar 1 echte bui gehad
We hebben ons niet 1 moment verveeld 231 keer elkaar losten we elkaar af We lazen een stuk of 4 boeken (Koen) En schreven 85 pagina's van een toekomstig boek (ik)
We klopten 3.234 regels code van 5 sterren kwaliteit Met 1 druk op de smartphone zien we nu dagafstanden En True Wind wordt automatisch berekend, 20 keer per minuut Onze positie hebben we 334.800 gelogd met 210 mb andere data
Geen 1 dag was hetzelfde Geen 1 keer zagen we dezelfde zee Geen 1 keer kregen we dezelfde veranderlijke wind Geen 1 keer waren we elkaar zat
En ook al was het een keer of 3 even aanpoten Het was vooral 1 fantastische ervaring Voor 2 personen
Voor m'n mattie Koen en voor mij
En, nu zit het er bijna op
Alles gaat voorbij Maar eerst genieten we ervan
Ik luister Acda en de Munnik
Zo stuur ik Karma het dock in Van de Royal Cape Yacht Club
En zolang ik hier maar niet vandaan hoef Zolang ik hier maar mag bestaan Kan het echt niet beter gaan
Laten we leven wat we kunnen Dat is het enige dat kan
Ik luister nog even Acda en de Munnik
We kijken maar niet te ver vooruit Wat fout gaat, jammer dan Geniet er nou maar van
Koen en ik
We lachen naar elkaar En we zullen ons vanavond nog bedrinken Denk niet aan de kater Geniet, geniet nou maar
Alles gaat voorbij. Maar eerst genieten we gelukkig Genieten we er van
<3 #sailingtocapetown #thxkoen




di 26 dec 11:20: Kijk Milou, kijk Julian. Daar is 'ie. Vanaf de andere kant zie je de tafel. Hier de berg. Volgende week staan we er samen bovenop! Zou Liane naar boven klimmen op haar hakken? #eindeloosgenieten #foto en #laatsteblog #voornu
di 26 dec 09:32: Daar is 'ie: Tafelberg. :-) Na 10.000 mijl. Nog 33 te gaan. De ruigste 33, de ellendigste en de mooiste. Wind giert uit de verkeerde hoek. Kruisen straks. ETA schuift weer naar achteren. Lukt het nog met daglicht?
di 26 dec 06:20: Boxing Day means boxing day here. We rock over big waves, with The Golding Earring singing loud. Cabo Esperanza, we're on our way and we're gonna get there. Wet. Tired. Exhausted perhaps. But we will. Another 45 miles to go.
Stroom aan boord ma 25 dec 2017
Ik heb stapels boeken gelezen over stroom aan boord en er online zoveel over gezocht dat ik er ondertussen zelf een boek over kan schrijven. Het lijkt allemaal zo eenvoudig: Je hebt een accu met een plus en een min. Daar sluit je iets van 12 volt op aan en dan werkt het. De praktijk is ingewikkelder en vooral veel weerbarstiger. Zeker als je er drie voedingsbronnen, een omvormer en een walstroomaansluiting bij betrekt. Dan is het opeens ook serieuze business.
Waar laat je op een metalen schip bijvoorbeeld de aarde en koppel je die nu wel of niet door aan de min van je accu? Als je het verkeerd doet, dan is je eigen stroomvoorziening de grootste veroorzaker van een roestende romp. Elektrolyse is onzichtbaar, maar de effecten zijn desastreus. Kies je voor de meest veilige optie om elektrolyse te voorkomen, dan kun je weer eenvoudig een enorm potentiaalverschil veroorzaken en kan je schip een gevaar vormen voor mensen die in het water zwemmen. Internationaal gerenommeerde instituten spreken elkaar tegen over wat de meest veilige oplossing is. Handboeken zijn duidelijker en geven aan dat er geen beste oplossing is. Dat blijft mij natuurlijk bezig houden, want ik ben juist altijd als vanzelf op zoek naar de beste oplossing. Bij alles, altijd en overal.
Toen ik voor het eerst het schakelpaneel van Karma opende op te zien wat er achter zat, schrok ik van de kluwen aan draadjes. Signaalkabels, 12 volt, 220 volt, alles lag door elkaar. Soms zat er in een kroonsteentje een rode rechtstreeks op een zwarte, vaak waren beide kabels wit en dan weer bleek die groen-gele toch een andere functie te hebben dan de aarde. Het meest knullige wat ik ben tegengekomen, dat was het voorgloeidraadje van de dieselmotor. Voorgloeien kost relatief veel stroom, maar op Karma werd 100 ampere uit de accubank getrokken. Zoveel dat zelfs de ledverlichting boven tafel begon te trillen. Toen ik op onderzoek uit ging, bleek de schakeling gewoon rechtstreeks kortsluiting te veroorzaken. Het enige draadje dat voorverwarmd werd, was het 12 volt draadje van de schakeling zelf. Naast knullig ook enorm brandgevaarlijk en uiteindelijk levensgevaarlijk. Zo'n elektrische brand blus je onderweg niet even, ook al is er op de oceaan voldoende water op voorraad.
Na acht jaar varen en klussen, is de stroomhuishouding aan boord van Karma goed op orde. Vrijwel alle bedrading is vervangen, de kleuren zijn georganiseerd, de aardes zitten bij elkaar, er is 0.0 lekstroom en de high level documentatie is op orde. De accu's zijn gescheiden, er staat een geladen reserveaccu paraat, er zijn drie bronnen om onafhankelijk van elkaar de verschillende banken te kunnen laden en we zijn galvanisch gescheiden als we aan de walstroom liggen. Dat was niet makkelijk, kostte een hand vol duiten en heel veel vrije tijd, maar het betaalt zich terug in het behoud van je schip, het comfort aan boord en het reguliere onderhoud aan het systeem.
En toch blijft het knagen. Als je mij een pen en papier geeft, dan maak ik zo een lijstje met zeven dingen die nog weer net wat beter kunnen. Een extra relais of een handmatige schakelaar om net wat meer gemak te hebben, of in geval van nood een minder groot probleem te hebben. Ik kan er nog dagen mee bezig zijn. Het zal de aard van het beestje wel zijn. Atijd opzoek naar de beste oplossing. Voor mij is het juist de uitdaging om het eens te laten zoals het is. En dat ga ik doen. Op de accu's na dan, want die zijn op en moet ik vervangen in Kaapstad. En als ik dan toch bezig ben en ik kom iets tegen wat niet al te veel tijd kost, misschien dat ik het dan toch nog even meeneem. Gewoon omdat ik altijd als vanzelf zoek naar die beste oplossing. Maar daarna is het klaar. Echt waar...


ma 25 dec 13:43: We maken ons op voor de laatste 130 mijl. Nu nog zon en weinig wind. Motor staat zachtjes bij. Zometeen giert het er weer over en moeten we strak aan de wind. Maar morgen bij het ochtendgloren ... dan is 'ie er. Vast. #tafelberg
ma 25 dec 08:21: Het was een nacht. Die je normaal alleen in films ziet. Kledingstukken op de grond die van Koen of mij kunnen zijn. Natte pakken. Veel wind. Weinig koffie. Sterren. Water in laarzen. Grote rollers. En mijlen gemaakt.
zo 24 dec 18:09: ETA weer iets naar beneden bij gesteld. Het waait 25% harder dan de Gribfiles, richting Kaapstad gelukkig. Huizenhoge rollers en Karma vind het prima. Wij ook. Geniet van de kerst allemaal! En blijf ze sturen die tips voor Kaapstad.
zo 24 dec 12:38: Op de vraag of we nog harder kunnen antwoord Koen 'Ja! Als we de kapitein overboord zetten. Overbodige ballast.' Lol. Pushing the limits en racen naar Kaapstad. Hoop dat ze daar ook koffie hebben. #dieisookalbijna #strakskerstdineruitblik
Dear Microsoft,
First of all I wish you Merry Christmass and a happy new year! I honestly hope you will have another succesfull year in 2018 with increasing sales and profit margins and growing numbers of consumers, businesses and schools using your software products. And rising user satisfaction rates, since that matters to a company dominating the world as well.
You haven't heard from me before, since I am just one of those billion Microsoft Office users. A legal one, paying his fee every month automatically via his credit card. A very small fee for a global company, though a significant amount for me since I have been using Office for decades now and planned to use it for a long time as well.
I was a rather satisfied user of Office. In the early days it was hard to get used to absence of an under water screen. Though, nowadays probably we should be happy there is none, since it might have become a bit messy down there. As as sailor I prefer to keep my focus above the waterline anyway. Sailing, that's what I do. Over the worlds oceans, currently across the Atlantic from South America to South Africa. A passage that will take me and my ship Karma just over a month.
I use Microsoft Office aboard for some advanced calculations in Excel on my sailing data and for creating some cool graphics representing them. Every now and then I also used Word to add some pages in a manuscript. I had to give up doing so this morning. That hasn't got anything to do with a writers block. The ocean is an endless source of inspiration which I am greatly enjoying. It is more a practical matter.
A few years ago, I chose to use the Office 365 solution, since I like to keep up to date with the software I use. This solution also offers facilities for my wife and kids to legally use Office. Perfect! Thanks for offering this. However, its functionality unnecessarily seems to depend on an Internet connection. While preparing this voyage, I made an extensive risk analysis and I identified this particular issue. Therefore I contacted your service desk earlier this year to find out wetter I could continue using Office 365 while bing out at see without any internet connection for months. 'Yes sir, you can continue doing that without any problem!', was the prompt and perfectly clear answer.
And I could, until this morning when your software refused to operate. I keeps telling me I have to activate or buy Office to be able to create or edit any of my documents. Though, I already activated it years ago and I am still paying every month. Mutiny I would call this.
My question for you is how to proceed now. Since there is no internet here, I went through the yellow pages of the Southern Atlantic to find your closest distribution point. That turned out to be hundreds of miles away and it will take days to get there. That's why I am sending out this mail, using TextWrangler and my Iridium phone. I am not asking to send my money back, yet. I just want a solution that I can still create and edit my documents since that is what I am paying for.
To me this particular issue matters signifantly, since I might be out at see again soon for another longer period. Therefore, I hope someone is willing to help me, even though I do know it is almost Christmass eve.
I am looking forward to your response.
Kindest regards,
Werner Toonk




zo 24 dec 09:36: Weer in dezelfde tijdzone. UTC+1 Europe/Amsterdam. ETA ook ook naar voren bijgesteld: 26/11 19.00 UTC. En tips voor Kaapstad stromen binnen: Mitchell's Waterfront Brewery, Den Anker, met belgisch bier en Ferrymans Tavern met eigen Ale.
za 23 dec 19:21: Zeg het maar, naar de kapper in Kaapstad? (Foto) 4 maanden niet geweest, 3 maanden niet gekamd, 2 dagen niet geschoren en 1 maand niet gewassen. George *, wat zou jij doen? (* Kapper George de Keijzer op de Overtoom)
za 23 dec 11:27: Ik kijk stiekem of we de Tafelberg al kunnen zien. Het is nog maar een klein stukje, maar nog lang geen land inzicht natuurlijk. Het is nog even ver als een oversteek naar Engeland en Noorwegen bij elkaar oggeteld. #overoceanen
za 23 dec 04:43: In 14 hrs over 70 Miles closer to Cape Town. It is where the sun is (photo). Thanks Alan for being so helpful after all those years. Hint for all future boat owners: Ask the previous owner how to handle your boat, no later than you have the keys.
vr 22 dec 12:47: Recht voor de wind. 20 knopen. Genua uitgeboomd. Voor het eerst notabene in al die jaren. #hetwastocheenspinakerboom #leermomentje ETA Cape Town: 26/11 20.00 UTC #kortebroekenweer
vr 22 dec 00:04: Mijlen aan het maken. Tot nu toe hadden we niets gemotord. Dat doen we nu als de wind onder de 8kt zit. #meerbrandstofdanbier #kerstinkaapstad
21 december. Nederland is vandaag hard aan het werk. Morgen begint voor weel werknemers en schoolgaande kinderen de welverdiende kerstvakantie. Of in ieder geval een extra lang weekend. Voor mij is vandaag 'Just another day at the ocean'. Maar geen ordinary day. Vandaag is het precies 3 maanden geleden dat ik met tranen op m'n wangen afscheid nam van Milou, Julian en Liane. Over acht dagen sta ik ze op te wachten op het vliegveld in Kaapstad, om ze in m'n armen te kunnen sluiten en om geen seconde te hoeven missen van de week die we samen hebben.
Kaapstad is voor ons vieren ook het moment om de balans op te maken, om te evalueren, terug te blikken en vooruit te kijken. Hoe doen we het samen, hoe ervaren we dat, wat voelen we erbij en wat vinden we ervan? Wat gaat goed, waar hebben we last van en wat kunnen we verbeteren of anders doen om de 3 maanden die voor ons liggen tot een succes te maken. En hoe gaan we de komende maanden invullen? Ik kijk ernaar uit om dat te bespreken en dat met eigen ogen te zien, te horen en te voelen. Daarnaast gaan we natuurlijk vooral een week lang gave en mooie dingen doen in en om Kaapstad. Als je nog een leuke tip hebt, zet het even op de mail.
Precies 3 maanden onderweg is ook voor mijzelf een goed moment om terug te blikken. Hoe heb ik het nu ervaren? Was het wat ik ervan verwachtte? Is het meegevallen of juist tegen? En wat hebben die eerste maanden me gebracht? Stond het in verhouding tot de prijs die ik ervoor betaald heb? En wat zou ik de komende drie maanden anders willen doen, of juist hetzelfde willen houden? Geloof me, die reflectie komt nog en de samenvatting levert een nieuwe blog op. Maar het is er nog te vroeg voor. Ik zit er nog volop in en heb eerst nog 1 week te varen.
Wat ik op deze bijzondere dag wel graag doe, is een klein bedankje posten aan de mensen die geholpen hebben om dit mogelijk te maken en er een succes van te maken. Naast Liane, de kids en Alice (en iedereen op de bedankt pagina, zie footer) zijn dat er nog een paar.
Opstappers Koen, Felix, Joost, Wil, Thijs, Jorge en Charlie. Voor jullie energie, enthousiasme en de mooie samenwerking. Het was hartstikke leuk met jullie aan boord, ik heb er van genoten, en van jullie allemaal weer enorm mogen leren. Over zeilen, en meer. Ik hoop jullie graag aan boord terug te zien. Dankjewel! Ook een bedankje aan de support van Barry voor als er op de website weer eens iets aangepast moet worden. Thx jongen! Software is nooit klaar en blijft onderhoud nodig hebben. Zeker met zo'n distributed database, die over beperkte bandbreedte on- en offline moet draaien in verschillende tijdzones.
Een warm bedankje aan Ruud van Zilt en ook aan Jules van Zeilhelden voor het enthousiasme waarmee jullie reageren op m'n columns en artikelen. Dat is echt heel fijn en stimulerend. Thx! En een bedankje aan de mensen die onderweg bij stops klaar stonden met een helpende hand, een waardevol contact of een goed advies. Mensen die dingen regelden vanuit Nederland, of op een andere manier. Dat maakt het zeilen allemaal goed te doen.
Wie ik bovenal wil bedanken, voor zijn waardevolle inzet en inspirerende samenwerking, is onze weerman, die sinds deze etappe een beetje met ons meevaart. Vanachter zijn bureau houdt hij met satellietbeelden en een berg aan andere data het weer in de gaten en adviseert bij elke strategische beslissing die we moeten maken. Al dagen voordat er een katje of tijger in de buurt komt, heeft hij het in de gaten en zijn wij op de hoogte. Hij helpt ons de juiste kant op te gaan, zodat we een veilige koers kunnen varen. En als zeiler weet hij dat ongekend nauwkeurig te vertalen naar wanneer we in welke condities belanden. Soms denk ik hem te slim af te zijn en het beter te weten. We zouden rond middernacht aankomen bij Tristan, zei hij. Ik was ervan overtuigd dat 's middags zou lukken. Wie kent dit schip nu het beste, en wie zit er hier aan boord. We konden toch altijd nog de motor bij zetten? Bovendien bleef mijn rekenprogramma volhouden dat het 16.00 zou worden. Maar de wind verander de en het werd middernacht...
Zulke adviezen zijn onbetaalbaar en waardeer ik enorm. Vijf weken geleden, nog voordat we vertrokken, zei hij dat Kerst in Kaapstad mogelijk moest zijn. Ik had er een hard hoofd in, zeker als we nog zouden stoppen op Tristan. Maar het is de 21e, we hebben nog 630 mijl te varen en de vooruitzichten zijn gunstig. Ik schat zomaar in dat hij opnieuw gelijk krijgt. Daar gaan wij de komende dagen in ieder geval heel hard ons best voor doen.
We zitten in de verlenging van de eerste helft. Nog een paar dagen extra speeltijd en dan pauze. En hoewel we genieten van het spelen, verlangen we ook naar de pauze. Nog even alles eruit en dan relaxen.



do 21 dec 02:00: Laat je niet van de wijs brengen door de website of de emails. Die heeft wat moeite om ons tempo bij te houden. We hebben nog iets minder dan 700 mijl te varen. De 1.000 zijn we al lang voorbij.
wo 20 dec 12:19: Box B17 gereserveerd in de Royal Cape Yacht Club. #goedgeregeld. En ... morgen verschijnt de nieuwe Zilt. Voor zeilers, door zeilers, gratis en vooral inspirerend. M'n verhaal over de squall staat er ook in.
di 19 dec 12:09: Stroom genereren gaat goed, maar de serviceaccu's geven de geest en houden nog geen 5% vast. We doen een reanimatie poging met de motor en hopen dat we ze in leven houden tot Kaapstad. De volgeladen reserve accu staat stand-by.
di 19 dec 03:56: Nog 3 pakken koffie, 12 blikjes braziliaans bier, 4 komkommers en 1 wortel. Sommige dingen raken bijna op. Het wordt tijd om weer verse spullen in te slaan. Blikvoer is er nog genoeg, net als water, gist en bloem en sinds tristan ook weer eieren.
ma 18 dec 13:51: Nog een paar dagen en dan begint op dit halfrond de zomer. Blauwe lucht en lekker weer is er nu al. Fotootje op de blog pagina, al is het maar om die donkere en grijze dagen voor de kerst in NL wat op te leuken.
ma 18 dec 12:15: Net gerekend en het lijkt toch te kunnen: tweede kerstdag in Kaapstad. Maar met de wind weet je het natuurlijk pas zeker als je er bent....
ma 18 dec 07:49: In de afgelopen 24 uur weer meer dan 100 mijl dichterbij Kaapstad gekomen. #fijn #dathaaldenwetweedagenniet Kerst vieren we lekker op het water denk ik zo, maar de jaarwisseling aan de waterfront.
zo 17 dec 12:33: Gaat weer lekker de goede kant op. Plannen aan het maken voor na Kaapstad. Wie weet er wellicht nog iemand die zin heeft om het traject naar Fremantle mee te varen? In het kielzog vd Batavia, maar dan met moderne communicatie.
za 16 dec 18:46: Relatief hoog aan de wind met weinig wind varen we niet al te best. De mijlen naar Kaapstad gaan maar langzaam naar beneden. Of is het ons ongeduld om daar aan de bar te kunnen zitten? Morgen nog zo'n dag, maandag betere wind.
za 16 dec 12:51: De wind is net te oostelijk om in een rechte lijn naar Kaapstad te varen. Maar we zeilen nog. Dat was even kiele kiele: 2 uur geleden was 'ie ineens weg. Hoge druk. St Helenahoog. ... En wakker met vers brood in de oven. #thx Koen!
Hackatons. Op z'n tijd moet je er tijd voor maken. Even het reguliere werk opzij en met een paar slimme koppen bij elkaar zitten om iets nieuws in de vingers te krijgen, iets uit te proberen en als het even kan iets concreets op te leveren waar toekomst in zit. Kort tijdsbestek en pure focus. Van meet af aan het resultaat voorop, ook al weet je nog niet precies wat dat zal zijn. Naarmate de tijd verstrijkt wordt dat idee wel concreter. Hackatons gaan samen met slecht voor jezelf zorgen. Te lang aan het beeldscherm gekluisterd, te weinig daglicht, te weinig slaap, een afhaalpizza op een nachtelijk uur en wat suikers tussendoor voor de snelle verbranding. Zo ook voor ons, behalve dan dat we de pizza's zelf moesten maken omdat hier niet bezorgd wordt.


Het was 48 uur opperste concentratie. Een hazenslaapje van drie uur tussendoor en weer doorgaan. Experimenteren, nog eens proberen, controleren, bijstellen en toch weer opnieuw beginnen. Tijd die doortikt. Data die wegloopt. Nu ik dit schrijf, is de tijd helemaal voorbij. Op. Nog een korte afsluiting, een presentatie met een technische uitleg en als het even kan een werkende demo. Via een blog, want video streamen gaat met onze bandbreedte niet. Maar het resultaat mag er zijn en is het presenteren waard. Het is boven verwachting. Het werkt zelfs zo goed dat de demo al in productie draait. Vet. Nu hoeven we ons hier op de oceaan trouwens ook geen zorgen te maken over veel dingen die aan land anders zijn, zoals security. Maar toch, het staat er wel.


Misschien vraag je je af waar dit allemaal over gaat of waar dit blog naar toe gaat. Dan kan ik me goed voorstellen. Geneer je er niet voor, want ik schat in dat dat voor 90% van de lezers van dit blog zo is. In dat geval is deze blog niet voor jou bedoeld. Doe jezelf een plezier, stop met lezen en sla de presentatie over want het wordt er hieronder niet beter op. Kom morgen nog eens terug. Dan staat er vast weer wat leuks of misschien wel een foto. Tot dan!


Terug naar de presentatie. De technische uitleg en een demo van het resultaat. We wilden een alarm in kunnen stellen bij een verandering van de Werkelijke Wind. Dus als de wind uit het noorden waait, maar binnen een paar minuten meer dan 20 graden draait of meer dan 20% in kracht toeneemt, dan moet er een alarm kunnen klinken. Zo'n alarm bij een windverandering is belangrijk, zeker als je solo vaart en even ligt te slapen of gewoon als je even niet zit op te letten. Dat gebeurt nu eenmaal als je weken achtereen op de oceaan vaart en al dagenlang geen enkel schip of eiland gezien hebt. Zo'n alarm helpt om tijdig bij te sturen, om veilig te varen en om de boot heel te houden.


Op de navigatielaptop draaien nu twee standaard softwarepaketten: O en Q. Beide zijn uiterst geavanceerd, krachtig en knap in elkaar gezet zodat het ook nog eens cross platform werkt. (Ma, en andere mensen die toch doorlezen terwijl ze dat eigenlijk niet zouden moeten doen: dat betekent dat die programma's draaien op een Windows computer en bijvoorbeeld ook op een MacBook of een tablet). De programma's vullen elkaar goed aan. Wat O niet heeft, zit er bij Q standaard in en andersom. Meestal dan. O laat zien hoe het roer van Karma staat, Q niet, maar Q toont de Werkelijke Wind en dat doet O weer niet. Geen van beide heeft helaas de mogelijkheid om het gewenste windalarm in te kunnen stellen. Wel zijn beide nog volop in ontwikkeling en komen er regelmatig nieuwe versies uit. Bij O heb ik zelfs regelmatig contact met een van de lead ontwikkelaars, maar of dat windalarm er in de volgende versie wel inzit en wanneer dat is, dat blijft de vraag. Software voor zeilers blijft ook maar gewoon software met alle narigheden erbij.


Genoeg over de context. Door naar het resultaat. Dat is 1 onzichtbaar procesje op de navigatielaoptop. Lean and mean. Het onderschept rechtstreeks de informatiestroom van de bootinstrumenten. Zaken als Bootsnelheid, Heading en Schijnbare Wind zijn daardoor beschikbaar in code en gebruiken we om de Werkelijke Wind te berekenen. Dat gaat nauwkeurig en vliegensvlug. Via een socket streamen we die data ook meteen maar even naar programma O, zodat de instrumenten nu ook de True Wind laten zien. (Super blij mee!) En als tijdens het rekenen blijkt dat een vooraf ingestelde waarde overschreden wordt, dan gaat er een alarm af. Een bliepje op een veel te oude Windows XP machine. Meer is het nog niet. Maar het is een begin. Een klein stapje, maar een belangrijke stap om nog veiliger te kunnen varen. Fijn zo'n hackaton!


En one more thing. Ons programmaatje logt ook meteen alle relevante data. 8mb gegevens per dag over het vaargedrag van Karma. Die zullen we in Kaapstad gebruiken om het polar diagram bij te stellen. Zo'n diagram beschrijft hoe snel Karma vaart bij bepaalde windrichting en snelheid. Hoe nauwkeurig dat diagram is, hoe betrouwbaarder en dus veiliger je routes kunt plannen.


Weer focus op het zeilen nu.

za 16 dec 03:34: Zit in het holst van de nacht over glazen (koffie) gebogen en stilletjes te genieten. Het uploaden van nieuwe posities kostte 3 maanden geleden 10 handelingen op 4 apparaten. Het gaat nu in 30 seconden met 1 iPhone. #bloedkruiptwaarhetgaankan
vr 15 dec 20:47: Op de AIS zag ik CLIPPER AMSTERDAM heel dicht bij ons. Blijkt het gewoon een cargo ship met die naam, en niet die mooie zeilboot te zijn.
do 14 dec 12:43: Vandaag schijnt de zon weer. Pittig windje nog, maar erg comfortabel vergeleken met vannacht. Wel veel mijlen gemaakt in die storm. In dit tempo komt Kaapstad wel heel snel dichterbij.
do 14 dec 04:11: Koens wijsheid: 'Voordeel van storm in het donker, is dat je de hoogte van de golven niet ziet.' De wind is afgenomen en de golven spoelen niet meer over maar onder dikke. Bijna licht. Dan gaat de stormfok weer in de zak en wij bijslapen.
wo 13 dec 22:13: 30kts+ Karma danst sierlijk en gecontroleerd. Af en toe krijgt ze een klap die ze soepel incasseert. Terugslaan heeft geen zin. Ze weet het. Vlot herstellen en blik vooruit. Dansen op de golven, daar is ze voor gebouwd en dat doet ze het liefst.
wo 13 dec 13:11: Andere tijdzone. Klok gaat een uur vooruit. Lekker, dan gaat de storm vast ook eerder liggen. Best even mee bezig trouwens zo'n simpele handeling. Laptops, iPhones, Marifoon, Iridium en ik vergeet er meestal eentje. Maar welke?
wo 13 dec 04:35: Tristan ligt alweer 62 mijl achter ons. Voorzichtig aaien we de hongerige tijger. Het oog blijft op ruime afstand. Drie dubbel gereefd. Karma is goed gebalanceerd. Ze lijkt te genieten, net als wij. #lekkerzwaarschip #overoceanen
di 12 dec 18:51: Tristan. Wat een cadeautje.Vaak moeten schepen dagen wachten, voor de wind het toestaat aan land te komen. Soms een week. Wij konden meteen aan land, voor een paar uur en sweet memories forever. #dankbaar
di 12 dec 13:54: It is the end of the world, as we know it. And I feel fine... Even better. We hebben een beetje uitstel gekregen en hoeven pas net voor donker weg. Dan klaar maken voor zwaar weer. Tijgers enzo. #maareerstgenietenweervan Thx Koen for being here together.
di 12 dec 13:24: Een post vanaf het einde van de wereld. Wat is dit ... [sprakeloos] ... #lovetobehere #tristandacunha
ma 11 dec 18:43: Al uren kijken we gefascineerd naar de 2km hoge vulkaan van Tristan da Cunha. Om middernacht zijn voor de kust. Hopelijk kunnen we met licht aan land. #eindvandewereld
Voordat ik de korte, luxe, etappe van Lanzarote op de Canarische eilanden naar Sal op de Kaapverdische eilanden meezeilde, had ik, alles bij elkaar, al bijna twee maanden op Karma gevaren. Naast Wadden- en IJsselmeerweekends, ook van Kopenhagen via de monding van de Oslofjord en Kristiansand terug naar Amsterdam, van Jersey naar Zeeland en de mooiste, van Amsterdam naar IJsland. Om er maar een paar te noemen.
Tijdens eerste trips was een draadloze schroefboor vast onderdeel van Werner zijn zeiloutfit. Bijna geen tocht werd beeindigd zonder dat er ergens een vloertje of schot was losgeschroefd, omdat er iets achter zat dat niet functioneerde, of omdat er iets was dat verbeterd moest worden. Samen met Koen werd alles, met niet aflatende energie, bekeken, besproken en werd er een plan gemaakt om dit op te lossen. "Ja vet, ik heb de roeruitslag op mijn iPhone".
Wat hebben we niet zoal gehad: Een enthousiast rokend instrumentenpaneel (100 Ampere op de kabel van de startmotor? Zegt mij weinig). Een lege tank tussen tientallen rotseilandjes in Zweden (het balletje dat de dieselstand moest aangeven zat vast?). Een kuub water in de ankerbak midden op de Noordzee, waarna ook bleek dat de lenspomp was overleden, waardoor we teveel water in de genua kregen, die het vervolgens ook genoeg vond en maar net op tijd en met geringe schade 's nachts gered kon worden. De klei (ja, kleurige kinderklei, om beesten van de boetseren!), die het gat van de ankerketting in de ankerbak waterdicht moest maken functioneerde minder dan verwacht. De beroemde quote "een teiltje graag", toen iemand aan Werner vroeg of hij nog iets nodig had, toen hij met slecht weer onderste boven in het motorluik hing. De afgrijselijke blunder die we maakten door met te oude Waddenkaarten te varen en boven Ameland grond raakten en een dag later het Westgat bij Schiermonnikoog pas heel laat konden vinden, omd at het nu meer een Noordgat is. En natuurlijk de all time fuck-up: diesel in de watertank in IJmuiden voor vertrek naar IJsland, nadat we linea recta van kantoor naar de haven waren gereden. Hoewel we het erover eens waren dat omgekeerd (water in de dieseltank) erger zou zijn.
Hiertegenover staat een eindeloze reeks aan fantastische herinneringen: Op een herfstavond bij eb, blakstil water en lichte mist door de Slenk en daarna bier in de Walvis op Terschelling. Gewoon oefenen met de halfwinder op het IJsselmeer. De fantastische scherenkust van Zweden tussen Gotenborg en Noorwegen, een vakantie met schitterend weer en een scheef hangende boot van de rose (eindelijk eens meer vrouwen dan mannen aan boord), die in Fehmarn was ingeslagen. De wasmachine bij de Kanaaleilanden: springvloed en negen knopen stroom mee langs Sark. Een spectaculaire oversteek van Ramsgate naar Zeeland met wind tot 8 Beaufort en fantastische, indrukwekkende golven. Een kop soep, als je verkleumd en kletsnat na je wachtje naar binnen mag. De aankomst op IJsland, waar we na een laatste, ijskoude nacht, vergezeld door een walvis en besneeuwde bergen, bij zonsopkomst en optrekkende mist de fjord in dreven. En dan al die nachtdienstjes, wanneer je in je eentje bezig bent het schip te varen terwijl je maten slapen. Dat laatste is misschien wel het mooiste.
Ik wil maar zeggen: Je kunt op maandagavond besluiten de wereld rond te zeilen, maar voordat je daadwerkelijk uitvaart... Er gaat een leertraject en heel veel werk, toewijding, lol en opoffering aan vooraf.
Het schip werd elk jaar zeewaardiger en beter uitgerust en grenzen werden verlegd.
Dat het rond-de-wereld zeilen echt serieus was, begreep ik pas toen we een keer bier dronken in l'Affiche, onze buurtkroeg. "Lekker raggen met dat ding", was de uitleg.
Daarna heb ik in meerdere gezelschappen gevraagd, waarom een rondje North Atlantic geen optie was. Dichterbij, meer landen, meer tijd, beter weer, meer stops om Liane, kinderen en vrienden te zien. Cariben, New York, Groenland misschien. Dit was geen optie. Het moest rond de wereld en door tijdgebrek en gelimiteerd budget (of misschien toch trots), het moest via de zuidelijke oceanen.
En zo gebeurde dus, wat blijkbaar al lang in zijn hoofd zat.
Voor vertrek (augustus 2017), zag Karma er anders uit dan ik haar kende, nieuwe zeilen, zonnepanelen, binnen allerlei verbeteringen, uitgebreide navigatie, een poelie om de schroefas voor energie. Een boot die was voorbereid om eventueel plat te gaan op een tien meter golf en dan uitsluitend schade zou hebben als de bemanning iets doms had gedaan. Het werk dat was gedaan door Koen en Werner was veelbelovend en indrukwekkend. Alles volgens de principes: 'form follows function' en 'better safe than sorry'. Koen zei zoiets als: "Omdat het uitrekenen van dynamische krachten soms zo lastig is, is alles aan boord nogal zwaar uitgevoerd". Ik hou daar wel van!
Karma was er klaar voor!
En dan nog wat over de etappe die ik (tot nu toe) heb meegevaren.
Hemelsbreed 850 mijl, dan vaar je zoiets als 1.000 mijl als je nog om Fuerteventura heen moet en voor de wind moet kruisen.
Vertrek met weinig wind. Drie dagen wisselende en weinig wind. En toen, op maandagavond, rond acht uur, net na het eten, drukte er iemand op een knopje. We zagen het niet op de gribs. Wind mee, twintig tot dertig knopen, meer dertig dan twintig en af en toe een paar uur nog meer. Zes dagen non-stop op rompsnelheid. Geen incidenten, Mauritaniers die zingen op kanaal 16 en dan een reprimande van een of andere chef krijgen, geen ruzie, geen schade, geen vis, wel dolfijnen, dus saai voor een verslag. Natuurlijk moe en af en toe chagrijnig, omdat je al een week weet ik veel wat wel of niet hebt, maar bovenal zo geweldig! Niet aflatende wind, twee tot vier meter golven, warm en altijd de druk in het zeil die je zo heftig voelt als er weer een golf onder de boot doorspoelt. Karma neemt ze allemaal charmant en beslist, het topje van een enkele belandt in de kuip, als we tegen de tien knopen een golf af rijden. Het had voor mij nog wel wat langer mogen duren. Mooiste moment? 's Nacht s, staand op de achterkajuit, mijn lifeline haalt het net, Karma loopt zeven knopen op eindeloze golven, in een fluorescerende zee komen dolfijnen spelen. Als torpedo's schieten ze door het water, lichtgevend en ongelooflijk goed zichtbaar. Ik hoor hun sprongen, zie hun silhouet. Na een paar minuten zijn ze weer weg. Ik voel mij zo gelukkig!
Al met al lijkt ook hier maar weer te gelden: Plannen maken en fantaseren is belangrijk. Maar het af en toe gewoon doen, kan dus! Het vergt toewijding en keuzes. Zeker. En het gaat niet vanzelf, maar het kan!
Goed gedaan jongen! Het cliche woord 'respect' heeft tegenwoordig geen waarde meer, maar ik vind het ongelooflijk knap, dat je daadwerkelijk je droom hebt doorgezet en inmiddels (10 december) al in niemandsland tussen Zuid Amerika en Afrika zit.
Het was mooi! Heel mooi!
Zorg goed voor je schip, jezelf en je crew!
zo 10 dec 11:08: Vandaag is Tristan dicht. Zondag is daar nog rustdag. Morgen bellen we om te overleggen of we vlak voor hef front even aan land kunnen. Spannend. En dan die 40kt wind daarna. Ach, alles beter dan sneeuw denk ik dan maar. ;-)
za 9 dec 16:35: De Tristan tweestrijd is nog volop gaande. Varen we door tot aan het eiland, met het risico op 40+ knopen wind, of buigen we eerder af naar het oosten? En wat betekent dat dan voor de frontpassage. #wezijnernognietuit
vr 8 dec 19:55: We zijn een mijlpaal gepasseerd. Zomaar, zonder er erg in te hebben. Vanaf vanmiddag zijn we dichter bij Kaapstad dan bij Recife. Over de helft dus. 2.000+ mijl gevaren.
vr 8 dec 12:19: Bijna weekend. Heerlijk, voor de thuisblijvers. Wij merken het verschil niet zo. Ook in het weekend waait het en blijven we aan het werk. Of aan het relaxen. Het is maar net vanuit welk perspectief je het beschouwd. Geniet ervan.
do 7 dec 21:20: Brak dagje. Wakker blijven met Anouk. Snoeihard gaat het. Zij op de speaker. Ik op de luchtgitaar. Who cares, schreeuwt ze. Niemand, denk ik. Althans hier niet. Cape Town to the moon and back ... en dan val ik om. Ja, CapeTown. Zzz.
do 7 dec 16:19: Nieuw laag ontwikkelt zich. Geen katje, maar een hongerige tijger. Op veilige afstand nog, maar ook onderweg naar het eind van de wereld. Voorlopig maar negeren. En heerlijk dromen over bliksembezoek aan Tristan da Cunha.
do 7 dec 08:07: Hoog aan de wind. Na dagenlang weglopen, nu weer vertrouwde beukers tegen de boeg en rollers over het voordek. Luna stuurt, AIS houdt de wacht. Wij komen de dag wel weer door. Op naar het einde van de wereld. #TristandaCunha
wo 6 dec 19:15: Een uur eerder dan verwacht is het afgelopen. Met de staart tussen haar benen is ze vertrokken. Wat ze achterlaat is een windstilte en twee zeilers, hondsmoe en aan een biertje toe. #speelkwartierisvoorbij
wo 6 dec 19:11: Een uur eerder dan verwacht is het afgelopen. Met de staart tussen haar benen is ze vertrokken. Wat ze achterlaat is een windstilte en twee zeilers, hondsmoe en aan een biertje toe. #speelkwartierisvoorbij
wo 6 dec 15:30: Kat is boos geworden en blaast flink. 34kts. Af en toe krijgen we een tik. Het is even opletten nu. Bezaanzeil gaat naar beneden. Nog een paar uur bikkelen, dansen en draaien op metershoge golven. Heavy, en toch ... genieten we ervan.
wo 6 dec 12:35: Eerste slag gewonnen. Zeilen nog kleiner, worden we niet zo makkelijk gegrepen. Slim gegijpt en weer op koers. Kat is nog niet uitgeschakeld en vecht terug met water. Veel water. Na 2 maanden hitte is die regen best fijn.
wo 6 dec 06:56: Zon rijst (foto), barometer daalt. Wind neemt toe, Bft6+. Zeilen worden kleiner. Muis heeft regie overgenomen, kat is nog onwetend. Koers verlegd, recht eropaf. #Aanvalluh! Kort en hevig ipv langdurig. Vanmiddag frontale botsing..
Het blijft mensenwerk di 5 dec 2017
'Voor de verzekeringsmaatschappij moesten we drie mensen aan boord hebben.' Je hoort het vaker. Of zelfs vier, anders wordt de oceaanoversteek niet gedekt. En waar eindig je dan? Een schipper die kan varen en drie nitwits aan boord die nog nooit op het open water zijn geweest. Ik heb het uit eerste hand van een Canadees die net op die manier de Atlantic is overgestoken. Verzekeren terwijl je in meer of mindere mate buiten de gebaande paden zeilt, is geen makkelijke opgave. Maar het is juist die vrijheid die het zeilen zo aantrekkelijk maakt. In Recife sprak ik een stel dat vandaaruit naar de Caribbean wilde varen. Geen gekke afstand en geen al te ingewikkelde tocht. Maar het was in Brasil niet te verzekeren en waarschijnlijk zouden ze nog een jaar moeten blijven liggen in de hoop dat ze het dan wel voor elkaar zouden kunnen krijgen.
Wat tref ik het dan met FBTO. Nee, ik word niet gesponsord. Nog niet althans. Sterker nog, ze schrijven iedere maand geld van mijn rekening af. Maar wat een service! Ik heb Karma al jaren bij hen verzekerd en ook de vorige boot was daar ondergebracht. Wat natuurlijk helpt, is dat ik al die jaren schadevrij gevaren heb en ik ook best wat, laat ik zeggen leerzame, tochten gemaakt heb. Maar toch, het verzekeren van een zeilreis rondom de wereld is geen eenvoudige klus. Als je daarbij vertelt dat solozeilen ook binnen de polis moet vallen en dat je niet zoals de meeste vertrekkers een rondje evenaar vaart maar naar het zuiden, dan houdt het al snel op.
Specialisten in het veld vertelden me dat het vrij kansloos was om dit te verzekeren. Delta Lloyd, toch een maatschappij die veel doet met de watersport en verder vast een prima verzekeringsmaatschappij, wilde niets wat niet standaard was, want ze waren druk met interne perikelen rondom de overname door Nationale Nederlanden. NN heb ik niet benaderd want die waren natuurlijk aan het overnemen. En een club in Engeland die erin gespecialiseerd is, antwoordde simpelweg in een 1-regelig mailtje dat ze geen interesse hadden. Op de vraag waarom, kreeg ik hetzelfde antwoord.
Wat een wereld van verschil met FBTO waar ik met open armen ontvangen werd. 'Nee, dit is geen standaard geval. En dat zouden we normaal gesproken niet zomaar doen. Maar we volgen je al jaren en we komen graag met je praten!' En zo zaten we dit voorjaar op een ochtend met drie personen aan boord in Medemblik. De vakvrouw met verstand van verzekeren, om door te spreken wat ik wilde verzekeren, wat niet, welk eigen risico acceptabel is en welke ervaringen zij hebben meegemaakt. Leerzaam en goed om me bewust te zijn van de risico's en verantwoordelijkheden. En de botoloog, een vakman die grondig de boot kwam inspecteren en oordeelde dat het schip er geschikt voor was. Tussendoor kreeg ik van hem nog een paar handige adviezen over dingen waar ik zelf nog niet uit kwam.
Toen het vertrek eenmaal definitief was en het vaargebied vaststond, was 1 telefoontje genoeg om de polis per mail toe te sturen. Voor de formaliteit volgde binnen een paar dagen het origineel per post. Wat een service! Het maandbedrag dat ik ervoor betaal is ten opzichte van mijn reguliere verzekering overigens ook nog eens goed te doen. Verzekeren, het blijft mensenwerk. Eens per maand bericht ik mijn contactpersonen even waar ik ben en hoe het gaat. Maar ik heb het idee dat ze tussendoor ook dit blog volgen. Zo voelt het althans. Alsof ze meeleven en echt betrokken zijn. Wat fijn dat zulke service nog geleverd wordt! Thx.

En wat betreft die sponsoring: Ik heb het ze nog niet gevraagd, maar als ze zouden willen, dan kan dat natuurlijk altijd nog. Een nieuw voorzeil met daarin 'FBTO covers KARMA' zou helemaal niet zo gek zijn. En dan een logo en een website erbij. Voor zo'n grote verzekeringsmaatschappij gaat het maar om een klein zeil dat goed betaalbaar is. Sponsoring gaat gewoon ten laste van de resultatenrekening, btw pakt voordelig uit en met 1 foto bij een publicatie is het aan mediawaarde snel terugverdiend. Ik weet niet of de marketingmanager van FBTO dit blog ook leest, maar ik kom graag in contact.
di 5 dec 07:40: Heden, kwam Neptunes aangereden. Grijze baard, op een schimmelpaard. Maar wat zag hij eruit, met die rode mijter op zijn snuit. Of was die oude baas, soms toch Sinterklaas? Helemaal hier naartoe gereden, om Koen dit pakje te geven?
di 5 dec 06:25: We spelen al dagen kat en muis. Het front is de kat, wij de muis. We doen het goed, alle 2. Vannacht is de ontknoping. Dan grijpt ze ons. Maar ze zal moe zijn, uitgeblust. En we zullen ontsnappen. Over een andere boeg wellicht, maar richting Kaapstad.
di 5 dec 00:34: En weer wat dichterbij. Op de kaart lijkt het nog maar een klein stukje, maar we zijn nog wel even bezig. Vooralsnog meer water voor ons, dan achter ons.
di 5 dec 00:29: En weer wat dichterbij. Op de kaart lijkt het no maar
zo 3 dec 14:48: Mijlen aan het maken, en zo een vers broodje uit de oven. Fijne vent die Koen. ;-)
Even googelen. Er was een tijd dat dat werkwoord nog niet bestond. Toen internet er nog niet was. Toen je nog zelf naar de boekenkast van je ouders moest lopen. Zoeken in de lange rij naar het juiste deel, terwijl je focust op de afkortingen op de rug. En als je die er dan tussenuit gewrikt had, dan kon je daar vervolgens uren in blijven bladeren en wegdromen. Offline surfen zouden we dat nu noemen. Wie doet dat nog? Wie heeft er uberhaupt nog een encyclopedie staan? En is er onder de vijftig? Toen de spellingschecker er net ook nog over struikelde, dacht ik even dat het hele woord wellicht niet meer zou bestaan, maar het bleek een typefout.
Aan boord van Karma zijn we wat dat betreft weer terug in de early nineties. Internet vergt weer inbellen en is beperkt tot e-mailen met hele kleine attachments. Surfen doen we alleen als we de golf afgaan. Ik vind het geweldig dat ik vanaf het midden vanaf de oceaan posities kan delen, emails de wereld in kan slingeren en zelfs verwilderde selfies op de website kan zetten. Dat was in de tijd van de gedrukte encyclopedie ondenkbaar en daar zou menig zeiler toen zielsgelukkig van worden. En dat ben ik.
Toch is het af en toe even behelpen zonder het googelen. Het vergt een rigoreuze omschakeling als dat ineens niet meer kan. Waar haal je je informatie vandaan? Wie helpt je verder als je ergens even niet meer uitkomt? De afgelopen dagen waren we druk bezig met het omrekenen van de Schijnbare Wind (de wind die je voelt, bijvoorbeeld als in je de auto onderweg bent naar het strand en je hand uit het raam steekt), naar de Werkelijke Wind (Hoe hard waait het nu echt als je op het strand staat en waar komt de wind precies vandaan?). We loggen de Schijnbare Wind (meten is weten) en we hebben de Werkelijke Wind nodig als input voor geavanceerde software die we gebruiken om tussen de depressies de optimale route te vinden.
Daar waar de software nog niet goed genoeg is, improve ik het een beetje of schrijf er wat bij. Geen taal is daarbij te gek en geen truck te ingewikkeld. We gaan het voor elkaar krijgen, ook al gaat het langzaam. Niet zo gek, want het is best even geleden dat we leerden hoe cos, sin, tan en atan met elkaar samenhangen en hoe je dat succesvol toepast. In het kwadraat, met een wortel en PI * 180 onder de streep. Het uitdenken van die formules en het omzetten naar goed te onderhouden software is geen sinecure als je offline bent en er geen wiskundebijbel op de plank staat. We zijn er bijna, maar het blijft mensenwerk en er gaat weleens wat mis.
Dat leek de afgelopen dagen op deze site ook het geval bij de route. We moesten ineens meer mijlen varen naar Kaapstad en de boot leek de andere kant op te gaan. Ik heb het van horen zeggen natuurlijk, want offline kan ik dat niet valideren. Hoe kan dat, kreeg ik van meerdere kanten te horen.
De route op de website is geen directe lijn, maar gaat via waypoints die ik voor vertrek heb ingesteld op basis van de heersende winden. De werkelijkheid is natuurlijk altijd anders. We varen bijvoorbeeld veel oostelijker en minder zuid dan gepland vanwege het enorme lagedrukgebied in het zuidwesten. Zolang we nog niet voorbij een ingesteld waypoint zijn, kan de website je het idee geven dat we de verkeerde kant op varen. De punt van het bootje en de stippellijn wijzen dan de andere kant op. Het waypoint is dan nog net wat dichter bij Kaapstad dan wij zijn. Dat zie je niet direct op de platte wereldkaart die Googlemaps ons laat zien, maar de wereld is natuurlijk rond. Laat je er niet door van de wijs brengen. Het duurt wellicht even, maar die stippellijn wordt vanzelf vervangen door een doorgetrokken lijn naar Kaapstad en die loopt vooralsnog veel noordelijker dan gepland. We mogen dan offline zijn, we blijven wel op de juiste track. Kaapstad, here we come!

zo 3 dec 08:07: Of ik er verwilderd uitzie naar twee maanden zeilen werd me gevraagd. Oordeel zelf (foto). Die baard gaat er vandaag weer af trouwens. #happysailing
za 2 dec 13:16: We blijven vooralsnog lekker aan de goede kant van het front.
vr 1 dec 20:16: Ons plan voor komend weekend vind je hier (foto). Ik schat in dat Sinterklaas dat met zijn oude schimmel niet meer aandurft. #geeftniets Met zo'n mooie tocht hoeven we geen andere cadeautjes.
vr 1 dec 13:50: 9 dagen gevaren, 1.030 mijl gedaan en meer dan tevreden. Koen ook, die had zelf energie voor de was, held! (foto)
do 30 nov 22:09: Geen spannende belevenissen vandaag. Alleen maar water. En wind. Wat een heerlijke dag.
do 30 nov 11:47: Vannacht trok er een front over. Ineens 2 x zoveel wind vanuit een totaal andere hoek. 2 uur later is ze helemaal weg en ging zelfs motor aan. Nog een uur later is de originele wind weer terug.
wo 29 nov 16:21: Ilhas Martin Vaz liggen achterlijker dan dwars. De wind is aangenaam en de zon schijnt. De koelkast doet het wonderbaarlijk goed en de vijf zit in de klok. Proost! (Foto).
wo 29 nov 11:37: Verleidelijk om te ankeren bij Trindade en aan land te gaan. Maar we zitten in een goed weer window nu en racen door, in ons eigen bescheiden tempo dan.
wo 29 nov 09:44: We passeren het Braziliaanse eiland Trindade op veilige afstand. (Foto, en heel goed kijken)
di 28 nov 13:22: Dit (foto) zag ik op een raceboot toen we langszij lagen op Fair Isle. Een schuin balkje op de keukenvloer, om je schrap te zetten. Dat maakt het verschil tussen wel of niet kunnen koken aan de wind.
di 28 nov 11:13: Blog stond er maar voor de helft. Nieuwe poging. Mooie dingen hoeven niet makkelijk te zijn. M'n mantra, en ook de laatste woorden van de blog.
Vijf dagen varen we nu alweer over de zuidelijke Atlantische oceaan. Recife ligt honderden mijlen achter ons en Kaapstad duizenden mijlen voor ons. Ertussenin liggen nog wat kleine eilanden. Overmorgen passeren we Trindade, een miniem Braziliaans eilandje. Een week of twee verderop ligt Tristan da Cunha. The most remote community in the world. We weten nog niet precies hoe we uitkomen en of we de eilanden zullen zien of er kunnen stoppen. De wind is de baas en bepaalt onze koers.
De wind blaast en is krachtig. De wind is instabiel en maakt grote golven. Soms dan. Soms verdwijnt ze en komt dan ineens weer ergens anders vandaan. We proberen haar continu te meten. Wat is de werkelijke windsnelheid, waar komt ze precies vandaan en is onze hoek met haar wel efficient genoeg? Ze houdt ons en onze instrumenten de hele dag bezig en ze blijft ongrijpbaar.
De wind is aangenaam. Overdag brengt ze ons verkoeling. In het holst van de nacht zorgt ze voor onstuimige momenten. Net te vaak dan. Ze is ontembaar. Meestal is ze vriendelijk, soms venijnig of zelfs gemeen. Maar altijd zichzelf, onaantastbaar en vrouwelijk. [Onafhankelijk van wat het woordenboek daarover zegt trouwens. Herinner de blog over Carmen: Als je met kerels op de oceaan zit is uiteindelijk al het andere vrouwelijk...]
Ze is muzikaal en fluit als geen ander ooit zal kunnen. Ze speelt continu met ons, met de wolken en de golven. Ze is energiek en dynamisch. Ze blijft nooit ergens hangen, ze is altijd onderweg. Ze is eindeloos en tijdloos, net als de zee. Ze is alles bepalend voor kleine bootjes op die grote zee. En ze is precies wat ons beweegt en wat we nodig hebben. Wind vult zeilen.
Ze dicteert ook hoe het is aan boord. En dat is op dit moment ronduit oncomfortabel. Of misschien zelfs wel ellendig. We ploeteren nu al bijna zes dagen vrij hoog aan die verdomde wind. Karma ligt voortdurend onder een stevige helling en schudt heen en weer en op en neer. Alles wat we doen, vergt drie keer zoveel energie dan wanneer ze van achteren zou komen. Ik kan daar eindeloos over klagen en in detail beschrijven hoe ellendig het is ...
Maar wat is het gaaf om in het holst van de nacht, op blote voeten en met korte mouwen, onder een naakte sterrenhemel, aan dek te mogen luisteren naar de muziek van de wind. Dat is geen fluiten, daar zit een heel orkest in. En wat is het bijzonder om te beseffen, dat diezelfde wind eeuwen geleden al door de wanten floot van de houten schepen van Hollandse helden die ook onderweg waren naar Kaap de goede hoop. Wat een cadeautje om hier te mogen varen. Mooie dingen hoeven niet makkelijk te zijn.


di 28 nov 06:29: Nieuwe dag en eindelijk weer een nieuwe blog
ma 27 nov 23:13: Koen stuurt z'n eerste sms naar het thuisfront. (Foto)
ma 27 nov 11:38: Koen en ik slapen om en om in blokjes van ca. 4 uur. De een slaapt, de ander stuurt de boot. Na 5 dagen zijn we redelijk ingeslingerd. Toch kost dat aan de wind varen met 18 tot 20 kt veel energie.
ma 27 nov 05:13: Een opstapper mailde net mooie woorden: Er zijn maar heel weinig mensen die echt begrijpen hoe indrukwekkend de zee is. Hoe groot, hoe willekeurig, hoe eindeloos mooi.
ma 27 nov 05:13: Las net een mooie mail met deze 2 afsluitende zinnen: Er zijn maar heel weinig mensen die echt begrijpen hoe indrukwekkend de zee is. Hoe groot, hoe willekeurig, hoe eindeloos mooi.
zo 26 nov 17:12: Lekker vers broodje Atlantic, vlak voordat we een bui over ons heen krijgen. De zon lijkt trouwens sinds vandaag in het Noorden achter ons langs te draaien.
zo 26 nov 14:47: Onstuimig nachtje. Ploeteren aan de wind met kleine zeiltjes. Verwachting is dat dit nog wel een dag of 4 zo doorgaat.
zo 26 nov 14:47: Onstuimig nachtje. Ploeteren aan de wind met kleine zeiltjes. Verwachting is dat dit nog wel een dag of 4 zo doorgaat.
za 25 nov 21:25: Tweede dag op rij met alleen maar water om ons heen. Geen schip gezien.
vr 24 nov 17:03: Vlot en moeizaam begin met flinke buikloop. Onhandig. Gaat vast snel beter. We merken dat de dagen langer worden. Fijn! Op naar het zuiden.
do 23 nov 18:15: Goed begonnen: 122 mijl dichter bij Kaapstad in de eerste 24 uur. Vanaf het water en uit de lucht worden we door Braziliaanse marine in de gaten gehouden. #radiocontactmetvliegtuig
do 23 nov 02:49: We varen weer. M'n gmail adres in de vorige update ging per ongeluk. Maar als je wilt laten weten hoe het daar is, mail vooral. Wernertoonk@myiridium.net.
wo 22 nov 20:16: En weer aan het varen. Fijn! -- Werner Toonk wernertoonk@gmail.com
wo 22 nov 01:20: Plaatje van de meuk in de kajuit. Morgen weer varen. #Zinin
wo 22 nov 01:12: Slapen tussen eieren, wortels en cocosnoten. Morgen wegstouwen, tanken en varen. #looking forward
zo 19 nov 19:55: En in Zeilen een mooi artikel over de historie van de zeiltocht naar Kaapstad: https://www.zeilen.nl/nieuws/actueel/vor-historische-route-kaapstad/
zo 19 nov 19:51: In dit artikel gaat het over het St Helenahoog en de situatie waar wij de komende weken mee te maken hebben: https://www.clubracer.be/2017/11/16/volvo-ocean-race-vloot-speelt-tactisch-spel-st-helena-hoog
Washandjes zo 19 nov 2017
Het moest er een keer van komen. Als je weken op zee zit, met beperkte voorzieningen, dan spaar je best een hoop. Op Lanzarote had ik geluk. Toen deed Koen het allemaal. Op Sal kwam ik ook goed weg, toen ben ik beroofd van mijn tas met wasgoed. Maar hier in Recife moet het dan echt gebeuren. Wassen. Wit, bont, handdoeken, theedoeken, kussenslopen en ga maar door. Ladingen vol. Maar waar is de wasmachine? De lavanderia? Het woord kennen ze hier wel, maar zelfs in de meest luxe jachthaven van Recife – en dat is toch echt geen kleine stad – is geen wasmachine te bekennen.



Met de hand dus. Voorspoelen, voorwassen, hoofdwassen, spoelen, spoelen, spoelen, wringen en nog een keer extra spoelen, wringen en hangen. Niet zeuren, dat is echt goed te doen. Halfwinder val als waslijn en de Braziliaanse zon doet de rest. We hebben notabene zoet water tot onze beschikking (‘no drinkwater!’) en walstroom waarmee we via de boilers ook nog eens 15 liter water van 90 graden hebben. Mijn grasgroene tuinslang is precies lang genoeg om vanaf de wal bij de boot te komen. De afwasteil is veel te klein voor deze hoeveelheid en een grotere kopen is op zondag geen optie. Twee houten pluggen in de loosgaten van de kuip werken ook. Langzaam komt het waterniveau in de kuip omhoog. Als ik het wasgoed voorspoel, wordt het water bijna zwart.



Als ik opnieuw de kuip met water vul, valt ineens de druk weg. Er stond al niet veel op, maar nu is het helemaal weg. Ik loop de slang na, maar zie nergens een knik. Hooguit daar waar de slang over de zeereling hangt. Het is ondertussen kwart over acht en de zon staat te bakken, waardoor de slang wat warmer en dus platter wordt. Voor de zekerheid leg ik de slang wat anders neer. Maar het helpt niet veel. Ik kijk wat hulpeloos om me heen en zie dat op het luxe motorjacht naast ons ook gespoten wordt. De lak zal wel weer moeten glimmen. De werkman aan boord lijkt zich ook te verbazen over de lage waterdruk. Zijn oplossing is effectiever dan die van mij. Op een andere kraan op de kade sluit hij gewoon nog een slang aan, maar dan eentje die twee keer zo dik is.



Ik merk het verschil direct. Er komt nu meer lucht uit de slang dan water. Gelukkig zit het waspoeder erin en kan de boel weken. Tussendoor is er genoeg ander werk te doen en het wasgoed loopt niet weg. We beginnen ’s ochtends om halfzes met klussen omdat de temperatuur dan nog enigszins aangenaam is. Onze kluslijst is ondertussen gehalveerd en er staan nog een paar dingen op die we zullen wel zullen uitstellen. Je blijft bezig bij een boot, zeker als je er zo intensief gebruik van maakt en op zout water vaart. Gisteren zat ik een paar keer bovenin de mast om een aantal vallen bij te stellen en anders op te hangen. Het grootste deel van de dag zat ik achter de naaimachine om weer een groot deel van de genua door te stikken. Ik beloof mezelf plechtig om nooit meer een zeil van deze leverancier te kopen. Vanmorgen dus de was en tussendoor het kooktoestel geborgd zodat die bij een eventuele knock down op zijn plek blijft hangen. Een knock down bij het zeilen heeft trouwens niets met boksen te maken, meer daarover in de volgende blog.



Vanmiddag moet ik nog met het grootzeil aan de slag, omdat het koord in het onderlijk uit de giek schiet. Morgen vullen we het drinkwater bij en als het goed is ook de diesel. Dan nog boodschappen doen en daarna gaan we weer door. Met schoon wasgoed en een boot die er klaar voor is. Kerst in Kaapstad lijkt net te ambitieus, maar voor de jaarwisseling hoop ik er te zijn.

vr 17 nov 01:56: In de Cabanga Iate Club met Koen aan het klussen en de tocht naar Kaapstad aan het voorbereiden.
ma 13 nov 19:17: Toerist in Olinda
zo 12 nov 21:34: Aangemeerd. Etappe 3 done. :-)
zo 12 nov 20:31: Plekje zoeken en dan zijn we er. #recife
zo 12 nov 15:42: Land in zicht!
zo 12 nov 03:41: Onder een heldere sterrenhemel met nog steeds halve wind.
za 11 nov 22:04: Iets minder ver nog dan IJmuiden - Lowestoft. :-)
za 11 nov 18:17: Over de helft alweer. Hoop morgen voor donker in Recife aan te meren.
za 11 nov 10:49: 100 mijl dichterbij Recife in 17u. Hard op weg naar een nieuw dagrecord.
za 11 nov 04:32: Halve wind, lekker. 50 mijl dichterbij Recife na 8 uur varen.
‘Als je nu terugkijkt naar de afgelopen twee weken, wat vond je dan het mooiste moment?’ vraag ik. We zitten met z’n drieën aan een lage tafel op wat lounge kussens in de buitenlucht. Zo’n 50 meter lager begint Baia de S. Antonio, de enige beschutte ankerplek van Fernando de Noronha, een eiland op 200 mijl voor de kust van Brazilië. Karma ligt een paar honderd meter verderop in de duisternis achter haar anker. We hebben net ontdekt dat deze loungeplek diverse lekkere IPA’s verkoopt en vinden dat een goede reden om hier ons bezoek aan dit idyllische eiland af te sluiten.


Het antwoord op m’n vraag laat even op zich wachten, maar dan hoor ik beide opstappers precies tegelijk: ‘De 40 knopen wind!’ Alsof ze het hebben afgesproken. Ik moet lachen, want dat ellendige moment kwam ook meteen bij mij omhoog toen ik de vraag stelde. Mooiste moment en ellendig tegelijk. Het was onze eerste squall. Uit het niets kwam ‘ie, totaal onverwacht in het holst van de nacht. Opstappers Thijs en Wil lagen in bed en ik had de nachtwacht...


Tegen het flauwe, oranje achtergrondlicht van de marifoon zie ik dat het halfdrie is. Een zesde deel van mijn nachtwacht zit erop. Een half uur geleden maakte Wil me wakker. Ik was heel ver weg en kon hem niet verstaan. Daarna hoorde ik alleen het geluid van de nieuwe ventilator boven m’n hoofd. Wat heb ik geslapen, twee uur? Meer niet. Om vijf uur neemt Thijs het over en mag ik mijn bed weer in. Nog twee-en-een-half uur. Gaap.


Het eerste half uur heb ik als een zombie buiten op de bank gezeten. Af en toe wegdommelend. Luna heeft daar geen last van. Onze windvaan houdt Karma strak op koers. Sinds gisteravond zeilen we weer met een uitgerolde genua, grootzeil en bezaan. De wind is stabiel en beperkt tussen de 8 en 10 knopen. Overdag zien we soms angstaanjagend donkere wolkenpartijen op ons afkomen. Maar iedere keer als we er eenmaal zijn, gloort er wel weer ergens blauwe lucht en verdwijnt de dreiging als sneeuw voor de zon. Gisternacht zagen we nog wel een paar lichtflitsen, maar kennelijk op grote afstand want het gedonder bleef ons bespaard.


Toen het vannacht donker werd, lag er ten oosten van ons weer zo’n donker gebied. Het schoof heel langzaam met ons mee en bleef op flinke afstand. Het is nu nauwelijks nog te zien. Het is vooral heel donker buiten. De maan zit ergens achter de wolken en sterren zijn er vrijwel niet. Het zal allemaal wel loslopen want zo gaat het al dagen nu in dit relatief windstille gebied rondom de evenaar. Mijn grootste uitdaging de komende paar uur is om wakker te blijven.


Achterwaarts loop ik het trapje af de kajuit in. Het water in de thermoskan is nog warm genoeg, hoop ik. Ik heb geen puf om water te koken. Alleen een filter en de koffiebus, dat is genoeg. Het gaat langzaam. Karma lijkt wat meer te bewegen. Binnen voelt het altijd heftiger. Op de navigatielaptop zie ik dat we een strakke lijn achterlaten. Het digitale instrumentenpaneel geeft 13 knopen schijnbare wind aan. Huh, 13? Wat betekent dat voor de werkelijke wind? Hij komt schuin van achteren binnen, dus dat zit rond de 17 knopen. Windkracht 4. En nog terwijl ik aan het rekenen ben, staat de meter op 21. Schijnbaar, dus zes Beaufort in werkelijkheid. Ik vergeet de koffie, haak m’n lifeline weer vast en klim naar buiten.


Het waait inderdaad een stuk harder en van het rustige beeld van net is niets meer over. De kabbelende golfjes ogen ineens een stuk minder lief. Het water naast de boot wordt opgepikt door de wind en er hangt een grijze laag over. Achter de roerstand zie ik inderdaad 24 knopen op de instrumenten staan. Dat is te veel voor deze zeilvoering. Snel de genua inrollen. Met mijn platte hand sla ik twee keer op het openstaande luik van de achterhut. Ik zou weleens een extra handje nodig kunnen hebben...


Ingekort fragment uit m’n logboek. Het hele verhaal is binnenkort hopelijk ergens online te lezen. Het extra handje had ik de uren die volgden zeker nodig. In minder dan vier minuten nam de wind toe van 10 naar 40 knopen. Karma versnelde in dezelfde tijd van 5 naar 9,9 knopen. Ruim boven de rompsnelheid. Tegelijkertijd kwam er een koude douche over ons heen en ging er natuurlijk van alles niet volgens plan. Wat ik bijzonder blijf vinden aan zeilen, is dat zo’n ellendig moment toch ook weer het mooiste was. Wat is dat toch? En ligt dat nu aan ons, of hebben alle zeilers dat?

vr 10 nov 18:29: Klaar voor de laatste etappe van deze oversteek. We varen weer. (Foto)
vr 10 nov 05:08: Landfall is mooi. Maar mis Liane te veel om ervan te genieten. Looking forward to Cape Town.
do 9 nov 13:26: Voorspellingen zijn goed. We varen morgen door. Eerst eiland verkennen. #roomwithaview (foto)
wo 8 nov 15:07: Voor anker en begroet door een schildpad. What's not to like? #oceaanovergestoken
wo 8 nov 13:44: Half uurtje nog naar Fernando. Stroopwafelmomentje. Thx ma! (Foto)
wo 8 nov 07:36: Van alle sterren om ons heen, wees er 1 naar Fernando. #landinzicht #lichtbaken #foto
wo 8 nov 06:23: Heel langzaam komen we dichter bij Fernando. Kruisend tegen de stroom in.
di 7 nov 22:43: Eerder vanmiddag knoop gehakt, we gaan Fernando de Noronha proberen (foto).
di 7 nov 22:21: Tegen wind en stroom in ploeteren we baar Fernando de Noronha.
di 7 nov 10:52: Hoog aan de de wind is schuin, heel schuin. (fornuis foto)
ma 6 nov 20:41: Een nieuwe nacht valt over Atlantic. Wij zijn er klaar voor. (Foto). Vraag is of het lukt om morgen een pitstop te maken op Fernando de Noronha. Over 24 uur weten we het.
ma 6 nov 20:39: Een nieuwe nacht valt over Atlantic. Wij zijn er klaar voor. (Foto). Vraag is of het lukt om morgen een pitstop te maken op Fernando de Noronha. Over 24 uur weten we het.
ma 6 nov 19:20: Lekkere wind, goede snelheid en af en toe wat verkoeling. Lekker. Thijs ook blij, kon z'n vader even bellen. (Nu wel met foto)
ma 6 nov 17:07: Laptop staat onder een handdoekje tegenwoordig. Verder work in progress.
ma 6 nov 08:12: Vooralsnog is het wat onstuimig hier op het zuidelijk halfrond, zie foto.
zo 5 nov 20:47: Weer een liftster aan boord. Hanna. Foto op de blog pagina.
zo 5 nov 19:07: Groetjes van Neptunes
zo 5 nov 18:46: Mijlpaal bereikt. Probeer tegelijkertijd met hulp uit Deil een foto te plaatsen. Sorry voor de spamberichten. #gaatvastweleenkeerlukken
zo 5 nov 14:55: Laatste mijlen op het noordelijk halfrond tikken voorbij. Recife is net niet bezeild, maar we komen er wel. Blij dat we zeilen.
zo 5 nov 07:12: Bijna bijna bijna ... Eind van de middag zeilen we over de evenaar. #mijlpaal #zuidelijkhalfrond
za 4 nov 21:27: Doldrums achter ons. Hoog aan de wind nu tot aan Recife. Beating noemen ze dat in het Engels. Weer even omschakelen, en fijn om weer te zeilen.
vr 3 nov 18:25: Weekend! Hoe gaat het in NL? WernerToonk Apestaartje myiridium.net
vr 3 nov 05:56: De wind kent hier 2 standen: Veel te veel en Niets. Sinds gisteravond is standje 2 actief en draait de motor. En we zijn over de helft van deze etappe.
do 2 nov 18:12: Laptop werkt weer. Jippie!
do 2 nov 12:24: Weer rust aan boord. Ook fijn. Toetsenbord van navigatielaptop is net te rustig en reageert nergens meer op.
do 2 nov 07:53: Net 45 minuten koud gedoucht, in het pikkedonker met 40kt wind. Overval van de wind met vol zeil op. Alles nog heel. En voor het eerst sinds Biskaje weer in zeiljack.
wo 1 nov 15:07: Pizza for lunch.
wo 1 nov 09:46: Jorge maakte een video van de eerste etappe: https://www.youtube.com/watch?v=s8kaA-nafso Schijnt leuk te zijn.
di 31 okt 21:40: Walvissen, nu wel op de foto. Snel zorgen dat ik ook photo's kan mailen naar deze site ...
di 31 okt 16:41: Luisteren naar Bram Vermeulen. Langzaam tikken de mijlen weg.
ma 30 okt 23:18: Mooi om te merken hoe vertrouwd de boot voelt zo op die grote, Atlantische oceaan.
ma 30 okt 15:49: De Sound of Silence doorbreekt de windstilte op deze eindeloze vlakte. We drijven en gaan langzaam de goede kant op.
ma 30 okt 10:46: Al weer 34 graden and stil rising. Om ons heen eindeloos veel water.
zo 29 okt 22:08: Heerlijk afgekoeld ondertussen. Nog maar 30. Vanmiddag was het 5 meer.
zo 29 okt 17:46: Pannenkoeken bakken midden op de oceaan. Door de doldrums.
zo 29 okt 11:04: Het is weer 1 graad warmer dan gisteren. Het is nu 33 graden in de schaduw, om 9.00 a.m.
zo 29 okt 03:40: Met Thijs buiten aan het genieten van de sterren. #helderenachten
zo 29 okt 01:35: Halfwinder wordt mooi verlicht door de maan. #nachtwacht
za 28 okt 13:58: Het gaat ons voor de wind. Liever hadden we halve wind. ;-)
za 28 okt 01:07: Vandaag hadden we beet! En binnengehaald. En opgegeten. Heel fijn.
vr 27 okt 05:27: Aan stuurboord verdwijnen de lampjes van Fogo, het zuidelijkste Kaap Verdiaanse eiland. Het volgende land wordt Brazilie.
do 26 okt 17:13: Alweer 24 uur onderweg. Veel zon, vliegende vissen en heerlijke wind.
wo 25 okt 21:39: Vanmiddag vertrokken met Thijs en Wil naar Brasil.
Opstapper Charlie heeft een gastblog geschreven over de eerste etappe van Medemblik naar Lanzarote. In het Engels natuurlijk. Thx Charlie!
A dream to sail around the world is a big dream. And to turn such a dream into reality is an immense challenge. On a boat there is always something to do, something to clean, something to fix, and Werner is a man that is always doing something. Its a perfect match. Its nice to make your dreams a reality, and its also nice to make other peoples dreams a reality. It was great to join Werner, Koen and Jorge setting off on Karma to circumnavigate the globe. I am so grateful that I could be part of Werner�s dream. Even if it was just sailing 1,738nm from Amsterdam to Lanzarote.
I signed up to crew seekers to get more sailing experience on a variety of boats, to improve seamanship skills and experience offshore and ocean sailing. It was quite similar to finding a job; send out 20 messages, hear back from 5 and if your likely, find 1 thats suits both you and the skipper.
Amsterdam to Lanzarote was a great voyage with so much diversity in seas and conditions. Out of the IJsselmeer, through the North Sea, English Channel, across the Bay of Biscay and down the North East Atlantic. The North Sea felt like the training ground, it gave us a chance to get to know each other, the boat, the sails and Luna (the wind vane). The weather was kind and so the first few days offered a relaxing swing into things. Other than having a close encounter with a wind farm under construction, and playing chicken with the ships in the traffic separation schemes!
The English channel was sunny and warm, we saw our first dolphins as well as a minke whale! It also gave us time to set up the fishing gear, complete odd jobs, or get stuck into the first books of the trip. Being the Englishman in the English Channel I attempted an English breakfast, it wasn't my finest hour but it was edible and everyone was polite!
The Bay of Biscay was the real challenge of our voyage. Having crossed in June earlier this year I had a taste for some of the weather we would face. These images flashed in my mind as we motored down a flat English Channel, leaving me thinking what a fool I was to be putting myself through this again! The reality is that its great fun! With a Biscay crossing you know it will take around 5 days and in that time you will more than likely get some bad weather. For this short period adrenaline keeps you going, but you also know that when you pass Cape Finisterre you'll be in a more manageable North East Atlantic. This safety net means you can enjoy the 30+ knots of wind and the waves crashing over the bow; knowing it will end soon!
Having said that it was still a very challenging few days, with a lot of strain on us and the boat. I will always remember the evening of October 1st (day 12), as we sailed along the North coast of Spain to round Finisterre. The sea had calmed although there was still a big slow swell rolling in from the West. The sun dipped below the horizon turning the sky and clouds a spectrum of reds, oranges and purples. Werner poured us all a glass of whiskey, Jorge played his ukulele and Koen and I sat and enjoyed the moment. We were exhausted, relieved, a bit tipsy and laughing; the sweet taste of victory!
Now for the easy run down the Portuguese coast! We had good trade winds for 4 or 5 days, it started off strong and as it reduced we managed to sail with the cruising shoot on and off for a few days. This has to be my favourite sail, you can really see the power of the wind filling the sail and it physically pulling the boat along. It also means theres lots of ropes to play with and thats the main reason we love sailing! The wind did eventually fade and we motored over the last two days to reach Lanzarote.
It was by far (16 days) my longest nonstop passage and for a long passage you need a very different stamina to the sailing I was used to. I found the last two days motoring towards Lanzarote really mentally tiring for me, which took me by surprise. Its easy to forget that you need to take care of your mental state as well as your physical state, and this is so important for long voyages. This trip was a great learning curve for me and a great introduction to offshore sailing.
I loved the slowed down rhythm you embrace whilst sailing on the same tack for days at a time. Being able to see the weather build up over a few days then drop off. Seeing the same sea everyday, but different waves and different swells, making it a constantly changing playground. Theres nothing scarier for me than staring into the rich blue of a 4000m deep ocean, especially when you jump into it 150nm from land! But there is also nothing as awe inspiring. The ocean is terrifying and I think that is what draws me towards it.
Sailing with Karma was a fantastic experience, that I got to share with great people who I wont forget. I felt sad waving goodbye as Karma left Lanzarote Marina, but this massive voyage for me was just the start of Werner�s. It was only then I began to realise how far he still had to go. But I have no doubt in my mind that he will love every second of it.
Until next time - happy sailing!
Charlie
‘Goedemorgen Felix…’ roep ik naar de achterhut. ‘Hoeveel geld heb jij nog?’ M’n vraag verdwijnt in het luchtledige. Ik kijk om me heen in de kajuit. Een stapeltje kleren op de bank. Op het aanrecht nog net een bodempje in de Wodkafles, lege glazen ernaast en afwas in de gootsteen. Op de vloer liggen houtspaanders. Het ingeschopte luikje ligt op de tafel. Nergens Felix zijn portemonnee.

‘Felix? Joost heeft niets meer en ik natuurlijk ook niet.’ Nog geen reactie. Ik drink de laatste slok koffie uit m’n beker en klim in de kuip waar de zon al flink staat te bakken.

Ik sta te popelen om naar de wal te gaan. Een uur geleden kreeg ik een appje van Liane dat ze bijna van Boa Vista vertrok voor het laatste stukje vliegen naar Sal. Dat was een uur voordat m’n wekker ging. Drie uur vroeger dan gepland. Er moet iets mis zijn gegaan met de tijdzones, maar wat? Mijn hoofd is nog onvoldoende helder om te snappen hoe dit heeft kunnen gebeuren. Ergens ben ik drie uur kwijt en ik moet nu als de wiedeweerga naar het vliegveld, maar zonder geld kom ik er niet.

‘Ben je klaar?’ vraagt Joost voor de derde keer in vijf minuten. Hij was een stuk eerder op dan ik, heeft de koffie gezet en een stevige omelet gebakken die ik net ondankbaar en zonder te proeven naar binnen heb geschoven. Nu staat ‘ie bij de reling en houdt het lijntje vast van Jays bootje. Jay is de lokale havenmeester. We zagen hem voor het eerst toen we twee dagen geleden deze baai binnen kwamen.



De laatste dagen op de oceaan vliegen voorbij. Met een rif in het grootzeil maken we dagafstanden van meer dan 140 mijl. Windkracht zes tot zeven uit de goede hoek en vier meter hoge golven die onder ons door spoelen. Af en toe zit er een hogere tussen, die er juist overheen wil. Onze verzameling natte kleren wordt steeds groter. Het luik boven de kajuitingang zit angstvallig dicht en de laptop is veilig opgeborgen. Pas in de luwte van het eiland Sal worden de golven minder en neemt de wind af. Zeilen binnenhalen is met deze bemanning zo gebeurd en met m’n twee vrienden op het voordek varen we de baai binnen, klaar om het anker te laten vallen. Er liggen nog zo’n twintig andere zeilboten en we zullen achteraan moeten sluiten. Gespannen sta ik achter het stuurwiel op zoek naar een plekje. Ik heb KARMA ondertussen acht jaar, maar minder dan eens per jaar geankerd.

‘Daar, tussen die catamaran en die groene boei,’ wijst Joost die veel meer ankerervaring heeft. ‘Daar kunnen we het beste liggen.’ Felix lijkt iets anders te roepen, maar ik versta niet wat.

‘Als het krabt, dan liggen we toch meteen op een ondiepte?’ roep ik terug naar het voordek.
De motor draait in zijn vrij en we verlijeren al wat richting de catamaran. Daar is een man van middelbare leeftijd in een zwembroek naar buiten gekomen. Hij gebaart ons de andere kant op. Voor zijn schip, niet erachter. En daar was Jay. In zijn houten sloepje Denis, in felle kleuren beschilderd en met een haperende buitenboordmotor zo sterk als die van onze dinghy. Met zijn pikhaak heeft Jay al een lijn uit het water gevist en naast hem drijft een geel balletje. Hij wenkt ons.

‘Moorings!’ roep ik opgetogen naar voren. ‘Daar moeten we heen.’ Dat hebben we vaker gedaan. Nog geen kwartier later liggen we vast aan een blok beton op veilige afstand van de andere boten, zonder dat we ons druk hoeven te maken over krabben.

Jay kan alles voor ons regelen. Drinkwater en diesel bijvullen, afval meenemen of een tour op het eiland. ‘That’s my job’, voegt ‘ie er met een warme glimlach aan toe. Op zijn hoofd een door de zon verkleurd petje en om zijn schouders een fel, blauw shirt met een opdruk van de Rotterdam Marathon. ’s Avonds wijst hij ons restaurant ‘Rotterdam’ waar we tussen de locals genieten van verse vis en lobster. Jay’s familie staat in de keuken. Of familie van dan weer. Later op de avond schuift Jay zelf ook nog even aan en drinkt wat lokale punch en biertjes met ons mee.

Gisteravond hebben we het bonter gemaakt. Met de nieuwe opstappers bezochten we de toeristische zuidpunt van het eiland. Tot diep in de nacht zaten we op straat bij livemuziek en daarna nog ergens een afzakkertje. Onderweg naar huis raakte ik mijn portemonnee en mijn tas kwijt met daarin de sleutels van de boot en de dinghymotor. Roeiend zijn we weer aan boord gekomen, waar we op ons eigen schip moesten inbreken omdat alles potdicht zat. ‘Laat je boot niet open en onbewaakt achter in het donker,’ stond er in de pilot. Dat hebben we goed gedaan.



‘Ben je klaar? Jay wil vertrekken,’ zegt Joost opnieuw.

‘Felix! Ik moet nu al je geld hebben!’ roep ik hard door het openstaande luik van de achterhut. Dat werkt. Een meter lager komt er een portemonnee tevoorschijn en worden er tergend langzaam briefjes uitgeteld.

‘Hoeveel heb je?’ vraag ik ongeduldig.

‘Weet ik niet.’

‘Geef maar. Daar kom ik wel mee op het vliegveld.’ Ik steek m’n arm door het luik en grijp het stapeltje lokale Escudos.

‘Tot straks!’

Ik klim bij Jay aan boord en als we van Karma wegvaren roep ik nog een vergeten ‘Dankjewel!’ achterom.



Voor vier euro krijg ik een ritje in een oude pick-up naar het vliegveld. Directo, dus zonder eerst te wachten tot alle plekken gevuld zijn. Als we een kwartier later bij de luchthaven midden op het eiland zijn, landt er net een lichtblauw Tui-toestel. Precies op tijd! Wat een heerlijk vooruitzicht, drie dagen samen met Liane op Sal. Daarna met twee nieuwe opstappers door naar Recife, voor mijn eerste echte oceaanoversteek.


za 21 okt 20:55: Paar dagen op Sal om te ontspannen, m'n droomvrouw weer te zien en wat dingen aan de boot te fixen. Dan naar Recife met Thijs en Wil. #zinin
vr 20 okt 18:00: Voor anker bij Sal. Mooie tocht. Zo de dingy opblazen, eerst een borrel.
vr 20 okt 15:46: Bijna voor anker ...
do 19 okt 21:07: Morgen gaat er een nieuw gastenvlaggetje in het wand. Als het meezit gooien we voor het donker ons anker uit.
do 19 okt 18:12: Oeps. M'n bemanning vindt het zo gaaf dat ze besloten hebben om in een ruk door te varen naar Recife. ;-)
Donderdagochtend 9.31, Amsterdamse tijd. Het is hier net licht. Thuis zitten mijn kids op school, mijn vrouw op haar werk en m’n oud-collega’s in de Rembrandttoren of bij een opdrachtgever. Nederland is in afwachting van de presentatie van het nieuwe kabinet. De Amsterdamse politiek is achter gesloten deuren bezig met de (tijdelijke) opvolging van Van der Laan. Ik zit achter de kaartentafel, aan boord van KARMA en krijg van dat alles weinig mee. Dunes de el Mahara in Mauritanië is het dichtstbijzijnde vasteland, circa 500 kilometer naar het oosten. Wij varen naar Kaap Verdië, een eilandengroep ter hoogte van Senegal. Een stevig potje wind blaast ons al een paar dagen de goede kant op. Per dag doen we 156 mijl, waarvan 140 de goede kant op, omdat we niet in een rechte lijn kunnen sturen. In Biskaje was dat minder dan de helft.


Het wachtschema hebben we opgedeeld in blokjes van drie uur. Net als op de eerste etappe. Omdat we nu met één man minder zijn, doen we allemaal wat meer. Vannacht was mijn wacht van elf tot twee en om acht uur begon de volgende. Tussendoor heb ik redelijk geslapen. Het gerol en geslinger went. Golven van vier meter rollen af en aan onder de boot door. Ze zijn redelijk stabiel … en terwijl ik dat type breekt er eentje op het achterdek en komt er weer een plens zout water binnen. Ook dat went. Na een kleine maand op zee is alles hier aan boord zout. Achter me gaat met een vloek nog meer water over de vloer. Een van m’n matties is wakker en probeert koffie te zetten. Met de elektrische waterkoker deze kssseer, want onze accu’s zitten te vol. We hebben volop zon en vooral de schroefasgenerator produceert zoveel dat we ons dat prima kunnen veroorloven. Onder het dekraam aan stuurboord lekt het nu ook al. Geen water, maar uit het fruitnet. Straks maar eens zien waar dat vandaan komt. De paprika’s kunnen het niet meer zijn die deden het gisteren al.


Gistermiddag hebben we de genua voorop de boegspriet ingerold en vervangen voor een klein zeiltje op het kotterstag. Het kleine zeil is van dikker doek gemaakt en beter opgewassen tegen deze wind. Wel kost het een halve knoop snelheid. Ik twijfel of de genua weer naar buiten kan. Het is veel rustiger dan gisteren nu. De windmeter laat echter nog steeds 25 kt zien. De genua blijft voorlopig lekker ingerold. Met 16 ton waterverplaatsing is KARMA relatief zwaar en dat maakt dat we ten opzichte van een polyesterboot met deze golven toch redelijk stabiel liggen.


“Ben je aan het bloggen?” Mijn andere mattie is ook wakker. “Ik beschrijf wat hier gebeurt,” antwoord ik met een vette glimlach. “Dat zal niet makkelijk zijn met die golven,” zegt de ander. Ik grijp me weer vast aan een stalenbuis om mijn evenwicht te bewaren. “Is het minder dan gisteren?” “Mhow. Je had de GPS weer op VMG gezet, kwam ik vannacht achter.” De conversatie achter me verplaatst zich samen met het koffie zetten naar de kuip. Afgaande op de geur is het deze keer succesvoller. “Toch gek, alles staat in teken van veiligheid en nu sta ik hier met een waterkoker heet water op te schenken in m’n korte broek en T-shirt,” hoor ik nog.


We maken ons op voor een nieuwe dag op de oceaan. Achter ons slepen we een gele lijn van een paar golflengtes lang. Na tactisch overleg via de radio met twee Nederlandse zeilboten die een paar dagen voor ons varen, hebben we er ander aas achter gehangen. Een kunststof inktvisje nu, met twee vlijmscherpe haken van zo’n zeven centimeter. Binnen het kwartier hadden we beet. De molen ratelde hard en er werd stevig aan de lijn getrokken. Maar beet betekent nog niet dat we vanavond verse Sushi eten. Daar zit nog een heel procedé tussen, dat ‘binnenhalen’ heet en daar ligt onze volgende uitdaging. Sommige vissen lijken trouwens sinds gisteravond hun geduld met ons verloren te hebben. Ze springen spontaan bij ons in de kuip. Vliegende vissen. In het gangboord liggen twee hele kleintjes, nog kleiner dan onze haak. Op het voordek ligt er nog een van het formaat makreel. Maar dat zijn nog niet de dorades die wij op het hoog hebben. We zien het wel wat er vanavond op het menu staat. Als de wind zo blijft, dan zijn we over twee dagen om borreltijd op Sal. En dat is precies op tijd om te zien of aan land een dorade kunnen scoren.

do 19 okt 07:13: Ondertussen zijn we officieel in Afrika. En landen we vliegende vissen om de kuip.
wo 18 okt 14:05: Het giert erover. Als we van de golf af surfen komt onze snelheid zelfs boven de 9kt
wo 18 okt 13:35: Hard aan het varen ...
di 17 okt 10:11: 30 kt wind, maar uit de goede hoek valt dat wel mee. We maken mijlen.
zo 15 okt 23:39: De nachten zijn nog heerlijk koel. En de koelkast heeft weer een opleving. Fijn!
za 14 okt 20:39: Eindelijk weer dolfijnen rondom de boot. Zelfs springende.
za 14 okt 20:11: Eindelijk weer dolfijnen rondom de boot. Zelfs springende.
vr 13 okt 20:20: Eerste nacht zit erop. En deze dag ook bijna. ;-) Nieuwe blog. Foto's volgen in Kaap Verdië
Vrijdag de dertiende vr 13 okt 2017
De tweede etappe van m’n reis gaat van Lanzarote naar het Kaap Verdische eiland Sal. Ik ben nog nooit zover zuidelijk geweest op de boot. Maar dat kan ik elke etappe opnieuw zeggen. Het wordt iedere dag een graad warmer. Mijn zeilpak heb ik sinds Biskaje niet meer aangehad en vanmiddag heb ik ook zo’n beetje alles wat maar een beetje warm is, in een vuilniszak onder een bunk gepropt. Het is warm aan boord. Zelfs de wind is warm. En het wordt nog veel warmer.

Als ik rond halfdrie ’s ochtends – nog steeds Amsterdamse tijdzone – mijn kooi op zoek kan ik de slaap niet vatten. Zo’n stop op het land onderbreekt je ritme, hoewel het feitelijk maar een hele korte onderbreking was. Eén avond om afscheid te nemen van de oude crew en de nieuwe crew welkom te heten. Eén brakke dag om boodschappen te doen, een was te draaien en het nodige te fixen aan de boot. En één ochtend om klaar te maken voor vertrek en online wat zaken te regelen. Binnen 48 uur na aankomst gooien weer los. Toch voelt het als een eerste dag op zee en moet ik weer wennen aan alle geluiden op het dek. Die hitte helpt niet mee. Het T-shirt plakt aan mijn borst.

Ik hoor een doffe tik buiten die net te hard is en een paar seconden later klinkt het alsof iemand een pak hagelslag in het gangetje leeg strooit. Voor ontbijt is het nog wat vroeg. De hagelslag stopt. In het zwakke led licht zie op de vloer van het gangetje inderdaad wat zwarte korrels die veel te groot voor hagelslag. Wat is het en waar komt het vandaan? Het is een vrij kaal gangetje. Dan zie ik vanuit m’n bed dat het kleine ronde raampje naar de kuip aan diggelen is. De helft van het glas hangt er nog in, maar de rest ligt als een voormalig Duralex glas op de grond.

Joost, een van m’n twee nieuwe opstappers zit buiten in de kuip en samen inspecteren we de schade. Hoe kan zo’n ruitje nu zomaar stuk gaan? Het enige wat we kunnen bedenken, is dat een gesp van een lifeline die ernaast ligt op het raampje is gevallen. Dat is wel enorm balen. Slippers aanhouden en met daglicht de boel maar zo goed mogelijk opruimen en een plan maken om het te fixen. Het is maar een korte etappe naar Sal van zo’n 900 mijl. Met een beetje goede wind doen we er maar acht dagen over. Ik reken er niet op dat we hier al golven in de kuip krijgen en als we geluk hebben blijf het droog.

Als Felix, m’n andere opstapper, om vijf uur ’s morgens de wacht overneemt, hoor ik dat er buiten wat loos is. De motor gaat aan, maar de toeren zijn niet stabiel. Ik kan aan de beweging van KARMA voelen dat er voldoende wind staat. Dus waarom staat de motor aan? Vanachter het stuurwiel geeft Joost me een update. ‘Het grootzeil zit vast aan de zaling! We moeten ruime wind houden, anders gaat je zeil eraan. Maar we liggen stil en ik kan niet sturen.’ Felix staat op het voordek met aan het grootzeil te trekken. Lichte paniek.

‘Het is de reefknutel, die zit vast aan de zaling! En die krijgen we nooit los zo,’ roept Felix boven het geluid van de wind uit. Ik sta naast hem bij de mast om te zien wat er aan de hand is. ‘Ik ben bang dat er iemand de mast in moet!’ is Felix zijn conclusie. Fijn om met m’n zeilmatties te varen. Die hebben meteen een plan klaar. Het nieuwe zeil moet nog langer mee dan vandaag en zonder verder na te denken zoek ik beneden een joggingbroek, trek schoenen en handschoenen aan en maak de klimgordel met een dubbele achtknoop vast aan een val. ‘Ik neem een mes mee naar boven en snijd het lijntje door. Dan kom ik weer naar beneden. Joost achter het roer en Felix borgt mij.’ Als ik het mezelf hoor zeggen, dan klinkt het allemaal als een fluitje van een cent. Vaker gedaan. Ik pak de mast en ben klaar om omhoog te gaan. Maar die zaling zit te ver naar buiten. Daar kom ik met een mes nooit bij…

De pikhaak! Die gaat mee de mast in en daar moet het mee lukken. Het is allemaal goed te overzien maak ik mezelf wijs. Het is maar de eerste zaling, dus ik hoef maar een meter of zes omhoog. Het zit nog onder het deklicht, dus ik kan het allemaal goed zien en heb last van het donker. Met de pikhaak stevig in m’n rechterhand klim ik naar boven. Pas boven kom ik erachter dat ik een fout gemaakt heb. De zaling zit links, maar de pikhaak in mijn rechterhand aan de andere kant van de mast. En die even overgeven betekent dat ik twee handen los moet laten. Dat gaat niet. Terug naar beneden? Of … Ik klem de pikhaak met m’n borst tegen de mast en laat hem dan los, om hem met links weer op te vangen. Wat een gedoe. Het werkt. Met de tweede poging van m’n linkerhand krijg ik het lijntje los en is het probleem verholpen.

We bedanken elkaar voor de goede samenwerking en zijn blij dat we het zo hebben kunnen oplossen. Felix begint zijn wacht en ik trek m’n kleren uit en probeer nog een paar uur te slapen. Deze vrijdag de dertiende is nog maar net begonnen, maar ik kijk er nu al naar uit dat ‘ie voorbij is. Ik zal tijdens de rest van de reis goed in de gaten houden of er nog meer van dit soort vrijdagen zijn.

vr 13 okt 10:57: Wat een nacht. In het donker met de pikhaak de mast in en een raampje aan diggelen. Dit zou de makkelijkste etappe worden.
vr 13 okt 01:08: Lag net in bed toen er een raampje aan diggelen ging. Oplosbaar, maar toch. Bah!
do 12 okt 23:54: Tussen de Canarische eilanden door naar het zuidwesten. Heerlijk weer varen.
do 12 okt 10:01: Bijna varen. #zinin
do 12 okt 09:57: Boodschappen gedaan, ramen gekit en varen. #zinin
do 12 okt 09:53: Boodschappen zijn gedaan. Ramen gekit. En nu onderweg naar Cape Verde
do 12 okt 09:50: Boodschappen zijn gedaan. Ramen gekit. En nu onderweg naar Cape Verde
di 10 okt 13:43: Arrived! 1.750 mijl gedaan van de 14.500. Nu eerst op zoek naar een biertje.
di 10 okt 07:51: Land in zicht! We varen naast La Graciosa. Bijna in Lanzarote. :-)
ma 9 okt 10:13: Over een vlakke oceaan tuffen we de laatste mijlen naar Lanzarote. De schildpad aan stuurboord was net te snel weg voor een foto.
zo 8 okt 21:28: Nog mooi kunnen zeilen vandaag, geen schip gezien en gezwommen in kilometers diep water.
zo 8 okt 11:34: Wat een heerlijk moment is dat als de motor weer uit mag. We zeilen weer.
za 7 okt 20:08: Wind is weggevallen en we tuffen op de motor door de nacht, verder maar het zuiden.
za 7 okt 12:29: Nieuw dagrecord van 127 mijl. Mooi.
vr 6 okt 18:52: Vandaag hangt onze vlag halverwege de mast en regent het lokaal. Dankjewel Eberhard, wat fijn je onze BM was.
do 5 okt 20:57: Mooie volle maan en heldere nacht. En wind uit de goede hoek.
do 5 okt 09:36: Been there, seen it and done it. Bovenin de mast een nieuwe val opgehangen. Nu weer varen.
do 5 okt 07:39: Halfwinder viel weer uit de mast. Fluitje van een cent met 4 man.
wo 4 okt 19:53: 170 mijl uit de kust, en nu op koers naar het zuiden.
Vers vlees wo 4 okt 2017
We varen 170 mijl ten westen van de Portugese kust, ongeveer ter hoogte van Lissabon. De Atlantische Oceaan is ons hier vriendelijk gezind. We hebben een stabiel windje schuin vanachteren dankzij het Azoren hoog. Golven zijn er vrijwel niet en de lange oceaandeining wiegt Karma zachtjes wat heen en weer. Het is muisstil aan boord. Het grootzeil zit om de giek gebonden en we hebben alleen de bezaan en de halfwinder staan.
Ik ben bezig met het uitmesten van de kaartentafel. Die zit overvol en in Biskaje hebben we gemerkt dat dat onwerkbaar is als je hoog aan de wind vaart en het deksel toch open moet. Achter me hoor ik zachtjes de brander van de oven. Nog een half uurtje, dan hebben we weer vers brood. Met noten en havermout deze keer. De koelkast staat al een paar dagen uit. Af en toe hield 'ie er sowieso al mee op, en spullen om koel te bewaren hebben we niet meer. Zelfs een pak houdbare melk heb je met vier volwassen kerels zo op.
We varen nu bijna twee weken non-stop. Met uitzondering van een paar appels, en de langer houdbare uien en aardappels, zijn de vers-waren zo goed als op. Vers vlees is er al lang niet meer. We kunnen ook prima zonder trouwens. We eten vegetarisch of halen een gedroogde salami of chorizo tevoorschijn. De blikken smack bewaren we voor als echt al het andere op is. En dan nog is het maar de vraag of ze opengaan tijdens deze reis. Ik hoop dat we voor die tijd onze visvaardigheden verbeterd hebben.
Mijn bemanning is al de hele middag in de ban van Carmen. Zo'n beetje alles aan boord wat nog geen naam heeft, krijgt een vrouwennaam. Carmen is een vogeltje dat rond de middag op de vlaggenhouder in de top van de bezaan neerstreek. Donkerbruine veren met een lichte rand eromheen, een wat hoekige kop en een opvallende kromme en gevaarlijk uitziende snavel. Aan de sterke gele poten zonder vliezen ertussen zien we dat Carmen een landvogel is. Die kan niet zomaar landen op het water om even uit te rusten. Het dichtstbijzijnde land is ruim 300 kilometer weg. En dat is ook nog eens tegen de wind in.
Gelukkig heeft Carmen nu een plek gevonden om uit te rusten. Af en toe een rek- en strekoefening met de vleugels, een poot omhoog en dan weer balans vinden. Na dik een uur houdt ze het voor gezien en vliegt ze weg. Eerst naar het westen, maar dan toch terug onze kant op. Met een sierlijke flyby vliegt ze langs de hoofdmast en dan door richting de Portugese kust. 'Bye bye Carmen'.
Niet veel later zit ze alweer op de buitenboordmotor achterop de reling. Wellicht was ze toch te ambitieus? Ze vliegt nog wat kleine rondjes om de boot, en komt steeds dichterbij zitten, tot ze een comfortabel plekje heeft gevonden op de giek. 'Ze heeft honger anders komt ze niet zo bij ons zitten. Een bakje water! En we hebben nog roggebrood.' Drie kerels ontfermen zich over het beestje. Maar alles wat Carmen aangeboden krijgt, blijft onaangeraakt liggen. 'Het is een roofvogel, die eet vlees!' Ook de plak chorizo blijft liggen.
Met een paar slagen van haar vleugels hopt Carmen van de boot af. Vlak over het water vliegt ze nu. Ze lijkt deze keer voldoende power te hebben want binnen no time zit ze op volle snelheid. En daar gaat ze omhoog. Zou ze Portugal halen? Prachtig om te zien hoe ze met ogenschijnlijk weinig moeite omhoogklimt en blijft zweven. En dan ineens maakt ze een scherpe duikvlucht naar beneden en zit ze achter een klein vogeltje aan. In een mum van tijd heeft ze het beestje te pakken. Met haar prooi in de klauwen komt Carmen onze kant opvliegen.
Op haar oude plek op de giek begint ze met het kleine vogeltje te fileren. Vers vlees, dat heeft Carmen goed voor elkaar. Met haar scherpe snavel begint ze op de kop van haar prooi in te pikken. De rest volgt daarna. We zitten er gefascineerd naar te kijken en leggen het zo goed mogelijk vast op camera. Met het opruimen van de kaartentafel vordert het niet zo. Een uur later zit Carmen voldaan op de reling. Onder de giek ligt alleen nog het karkas, de vleugels en de afgekloven pootjes met zwemvliezen. Moeder natuur op haar best.
Als we een paar uur later in de kuip zitten met een bakje noedels, komt Carmen er gezellig bij zitten. Ze heeft haar volgende vogel gevangen en is al weer druk aan het veren pikken. 'It's amazing' fluistert Jorge. Nog precies 600 mijl naar Lanzerote. Ik ben benieuwd hoe lang deze verstekeling aan boord blijft en wat we nog meer met haar zullen beleven.'

wo 4 okt 10:45: Weinig wind, weinig zon en veel met de zeilen bezig. :-)
di 3 okt 20:53: Heerlijke dag gehad. Met zon en goede wind.
di 3 okt 10:32: 123 mijl afgelegd in 24 uur. Nieuw dagrecord.
di 3 okt 07:58: Ten zuiden van Porto, en eindelijk zon.
ma 2 okt 15:21: Windkracht 6 van achteren. Heerlijk.
ma 2 okt 11:46: Voor de wind naar het Zuiden, finally!
zo 1 okt 17:15: Voorbij Coruña
za 30 sep 17:01: Butweer.
vr 29 sep 19:44: Enjoying Rolling Hills, still in Biskaje.
vr 29 sep 03:56: Wind is gedraaid, weer terug op koers.
do 28 sep 17:35: Ploeterend door Biskaje, tussen walvissen en dolfijnen ;-)
To crew or not to crew wo 27 sep 2017
Solo of met opstappers? Voor vertrek heb ik lang over die vraag nagedacht. Anders dan Olav met Erna, Ben met Annemiek of Vivian met Bram heb ik geen partner die zeilt, laat staan eentje die met me naar het andere eind van de wereld wil zeilen. En ook geen vriend die er zo lang tussen uit kan als Ivar met zijn Sailors for Sustainability. Mijn keuze is solo of met opstappers. To crew or not to crew.



Ik heb nooit de ambitie gehad om deze reis solo te maken. Ik wil rond de wereld, maar dat hoeft niet in m’n eentje. Ik ben ook geen echte solozeiler. M’n solotocht naar Lerwick was om te ervaren of ik het in mijn eentje kan en of ik het leuk vind. Het antwoord daarop is twee keer ja. Ik vind het fantastisch, en ik was nog niet lang niet klaar toen ik bij Den Helder weer naar binnen zeilde. Ik had die tocht nodig om te ervaren wat het is om echt op jezelf aangewezen te zijn. Om te weten hoe het is om nachten lang in je eentje te varen. Om die grens te verleggen. Maar vooral om een risico uit te sluiten. Ik wil mijn eigen schip kunnen varen, en niet afhankelijk zijn van bemanning.



Solozeilers vertelden me voor vertrek dat iedere opstapper een risico vormt. Weet waar je aan begint! Als schipper ben jij verantwoordelijk en kun je iemand niet zomaar van boord zetten. Als je pech hebt, dan moet jij het ticket betalen. Je weet nooit of het goed gaat als je eenmaal onderweg bent. Iedereen heeft wel een verhaal gehoord over een opstapper waarbij het op de een of andere manier misging. Doe het lekker alleen joh, dat is prima te doen.



Maar een echte solozeiler ben ik niet. Ik hou van de groepsdynamica en de interactie met de crew. Ik geniet van het delen van ervaringen en leer graag van de mensen aan boord. Gelukkig zijn er tegenwoordig verschillende sites waarop vraag en aanbod te matchen. Als booteigenaar kun je daar gratis je aanbod kwijt. Via CrewSeeker.com en Omtezeilen.nl kreeg ik de afgelopen maanden tientallen reacties van mensen die graag wilden meevaren.



De een wilde een etappe de oceaan over, de ander het hele stuk naar Australië en liever nog door naar Nieuw-Zeeland. Ervaren zeilers die meerdere yacht deliveries hebben gedaan, of die meer ervaring op willen doen voor hun Yachtmaster Certificate. En daarnaast de avonturiers en de dromers. Een Belgisch meisje van negentien dat ‘altijd al’ had willen zeilen en dit een leuke uitdaging lijkt, een vader die zijn zoon op wil zoeken in Nieuw-Zeeland en dat met dit schip ‘wel aandurft’ en een jonge vent die nog nooit gezeild heeft maar het graag wil leren.



Bij de meeste van die reacties heb ik vriendelijk bedankt. Met een paar serieuze ben ik in gesprek gegaan. Eerst per mail, daarna telefonisch en vervolgens aan boord. Waar het kon hebben we samen gezeild om te zien of we het zien zitten. Zij met mij en ik met hen. Risico’s uitsluiten. Op dit eerste traject naar Madeira vaar ik met m’n vaste zeilmaatje Koen en twee opstappers. De Engelse Charlie en de Spaanse Jorge. Ik heb daarbij volledig op m’n gevoel vertrouwd en het is nog te vroeg om te zeggen of ik dat goed gedaan heb.



We zijn pas een week onderweg. Een week waarin we met z’n vieren samenleven op een paar vierkante meter en weer net als in onze studententijd toilet en keuken delen. Het fornuis ziet er ondertussen ook weer zo uit. Een verschil is wel dat we hier niet echt kunnen douchen en geen eigen kamer hebben. We slapen in dezelfde ruimte, drinken uit dezelfde fles, en ruiken elkaars geur, terwijl we nog maar halverwege zijn. En we genieten. Van het varen, het water en de wind, van de golven en het uitzicht. Van het ongemak en de ellende, en het geschommel dat ons in slaap wiegt. We lachen om elkaars grapjes en om de Fransen met hun aanhoudende ‘Securité Securité Securité’ over kanaal 16. We leren van elkaar. Aan dek, achter de navigatietafel en in de kombuis. En we staan meteen paraat om te helpen als er weer een front overtrekt en de windmeter ineens omhoog schiet.



Het is nog te vroeg voor een oordeel over to crew of niet. Maar ik geniet. En het meest van dat we dit allemaal met een glimlach en een goed humeur doen. Stel je eens voor hoe dat bij je thuis zou zijn. Als je een week lang in het holst van de nacht gewekt wordt door een vreemde, die jou komt vertellen dat je buiten de wacht moet houden, om als het even tegen zit twee uur in de regen te staan. Wie zou er bij jou naar buiten gaan?


wo 27 sep 17:39: Enjoying blue sky after beating our first front in Biskaje <3
Go! di 26 sep 2017




Vlak voor vertrek kocht ik een Iridium Go! Een super apparaatje. Het werkt als een soort mobiele router waarmee je via de satelliet kunt internetten. Echt state of the art! Meteen het maritieme optiepakket en een unlimited databundel erbij besteld en Gaan! 'Go!', op z'n Engels. Of toch niet?
In de praktijk gaat het er net wat anders aan toe. Zelfs met een speciale antenne voor gebruik op zee is de telefoonverbinding matig, als 'ie er is dan. Ontvangen en versturen van mail gaat meer dan 30% van de keren niet goed. Gebruikersvriendelijk is het totaal niet en het werkt niet zoals je zou verwachten. Ik heb net twee dagen op een rollende boot zitten werken om te achterhalen waarom e-mails die met het apparaat verzonden worden niet op deze site verschijnen. Toen ik echt niet meer wist waar ik het moest zoeken heb ik zelfs de handleiding doorgenomen. Nee, natuurlijk niet in alle 15 talen, maar wat je wilt weten staat er natuurlijk niet in. Op internet is meer informatie beschikbaar. Zouden ze weten hoe zo'n opmerking binnenkomt als je op zee zit?
Ja, je ziet het goed. En ik geef het eerlijk toe, ik ben er wat chagrijnig door. Maar . het lijkt erop dat ik nu duidelijk heb wat er aan de hand is. En dat is het begin van de oplossing! Ik heb ondertussen ook een workaround gevonden, door weer lekker traditioneel met de kortegolfzender en het Pactor modem te mailen. Dat ging de afgelopen dagen niet goed, maar als ik ook de stekker uit de Iridium antenne trek, dan werkt de kortegolfzender weer. Nee, dat staat niet in de handleiding, dat is gewoon een kwestie van proberen.
Genoeg geklaagd. Als je dit leest, dan lukt het weer om dit blog bij te werken. Check die van gisteren ook nog even. Daarnaast kan ik ondertussen zowel via de korte golf als via de satelliet weerberichten binnenhalen. En daar was het me om te doen. Uit de laatste update blijkt dat het zware weer net wat later bij ons is dan verwacht, maar dat het er ook net wat steviger aan toe zal gaan. Fijn om te weten. Nog een halve dag in de luwte van het kanaal en dan .. Go! Aan de wind naar Portugal.
Thx Joost en Liane voor alle hulp vanuit Amsterdam!

Morgen naar Biskaje.

Lekkage ma 25 sep 2017
In de verte hoor ik dat iemand een vrolijk liedje neuriet. 'Werner Werner Werner ... Werner Werner Werner' Pas langzaam dringt het besef door dat het liedje slechts uit 1 woord bestaat. Wat zou dat betekenen? Daar begint het opnieuw. 'Werner Werner Werner'. Het lijkt of het iemand is die ik ken. Maar wie? Als ik mijn ogen opendoe, staat Jorge met een grote glimlach naast me. Met een kromgebogen rug heeft 'ie zich in het nauwe gangetje tussen de bunk en de kuip geperst en me wakker gezongen. 'You're on,' zegt 'ie.


Een minuut of tien later ben ik eruit en loop op m'n sokken door de kajuit. Die ziet er nog verassend goed uit. Zeker als je bedenkt dat op deze paar vierkante meter alweer vijf dagen vier volwassen mannen bivakkeren. Alles ligt nog goed op z'n plek en er zijn nog geen dingen in de rondte gevlogen. Dat zou over 24 uur weleens anders kunnen zijn. Jorge staat buiten in de regen en is bezig met de zeilen.
M'n rug voelt koud en klam. Het lijkt wel nat, maar ik ben toch nog niet buiten geweest? Zweet wellicht? M'n brein draait nog maar half, maar langzaam dringt door dat m'n shirt aan de achterkant doorweekt is. Daar lijkt meer aan de hand. Ik kruip weer in het gangetje en zie dat het onder het raam in de bunk helemaal nat is. Lekkage. Maar we hebben van de winter juist dit aluminium frame er opnieuw ingezet. Dat zit echt goed gekit en daar kan echt geen water door. Dat hoeft ook niet. Het heeft een andere weg gevonden, het loopt nu langs de rubberen rand tussen het glas en het aluminium. Die hadden we dus ook moeten vervangen. Ik prop een theedoek onder het raam om te voorkomen dat het water verder naar beneden loopt en ik straks met een doorweekte matras zit.
Jorge praat me bij over waar we zijn en wat we om ons heen zien. De laatste tien minuten heeft 'ie lekker kunnen varen en KARMA flink op z'n kant gekregen. Waarschijnlijk heeft dat de lekkage veroorzaakt, want dan zit het raampje net onder de waterlijn. In dat geval is er nog veel meer water binnengekomen, en hebben we echt iets te doen straks. Nog geen idee hoe. In het donker krijg ik dat niet opgelost. Het beste wat ik nu kan doen is een gele post-it pakken en die toevoegen aan ons scrumboard. Ik vervang de natte theedoek nog even door een droog vaatdoekje en neem het daarna buiten van Jorge over.
M'n wacht is de saaiste sinds tijden. De wind valt helemaal weg. Noodgedwongen rol ik de genua in en start de motor om op koers te blijven. Ik zou liever dobberend wachten op betere wind, maar dat is hier nog geen optie. Vijf mijl zuidelijk is de drukke scheepvaartroute met al het verkeer dat door het kanaal gaat en de stroming zou ons die kant op zetten. Naast het eentonige knipperlicht van de toren op de zuidpunt van Wight en de schepen die op veilige afstand passeren, is er verder niet te zien. Geen sterren zoals gisteren en geen verdwaalde vissers.
De meeste tijd breng ik binnen door, achter de kaartentafel. Voor de zekerheid heb ik ook de radar bij gezet, zodat we niet opnieuw verrast kunnen worden door een windpark in aanbouw of een schip zonder licht en AIS. Zuidwestelijk liggen de Kanaaleilanden. Ons routeringsprogramma suggereert om er vlak langs te varen. Dat is kennelijk de snelste route. Ik koester warme herinneringen aan die eilanden, maar vind het te riskant om er dicht langs te varen. Er zitten stukken bij met meer dan negen knopen stroming, en als we verkeerd uitkomen dan zijn we een speelbal van het water. Wij blijven vooralsnog aan de Engelse kant. Onder Landsend buigen we af naar het zuiden, als de wind dat toelaat tenminste.
Zodra Charlie m'n wacht heeft overgenomen, droom ik snel weer door. Uren later, vlak voor het Noon-alarm, word ik wakker van de geur van tosti's. Het nieuwe doekje onder het raam is flink nat geworden, maar het lekt vrijwel niet meer nu. Dat geeft hoop. We vinden er straks wel een tijdelijke oplossing voor, het zit gelukkig boven de waterlijn. Meestal dan.
Ik kruip met m'n zeiloveral nog aan weer achter de kaartentafel voor de noon-positie en de dagafstand: 111 mijl in 24 uur. Niet gek. Madeira komt steeds dichterbij. De hele bemanning is er blij mee. Jorge geeft me vanuit de kombuis een schaaltje met daarin een halve ananas in stukjes. 'Tosti with tomato is coming,' voegt 'ie eraan toe. Charlie vertelt dat de weather forecast matcht met de Gribfiles: binnen 24 uur trekt er rough weather over de Scilly Islands onze kant op. Koen zit met een smile en een sjekkie achter het stuurwiel. Wij zijn er klaar voor.

Ook met super hulp van het thuisfront kom ok er nog niet uit.

ma 25 sep 17:25: Blog updaten gaat nog niet via de satelliet
Dover voorbij zo 24 sep 2017
De zon schijnt weer volop en met halve wind en een stevige stroom varen we comfortabel op ons doel af. We zijn 112 mijl dichter bij Madeira dan gisteren om deze tijd. De Tibetaanse gebedsvlaggetjes die Jorge heeft meegenomen wapperen vrolijk in de wind. Achter ons worden de imposante kliffen van Dover steeds kleiner. Dichterbij drijft een oranje jerrycan. Het zal wel even duren voordat Karma zich weer door het Nauw van Calais richting de Noordzee perst. Tegen die tijd zal ik er wel weer net zo naar verlangen als ik nu doe naar de ruimte van de oceaan.

De omstandigheden zijn ideaal. Blauwe lucht, kabbelende golfjes en windkracht 4 uit de goede richting. Onze snelheid komt af en toe zelfs boven de acht knopen uit. Dat had ik niet durven dromen toen we donderdag losgooiden. De Gribfiles die we voor Dover hebben binnengehaald, laten zien dat het er hier volgende week heel anders aan toe gaat. 30 knopen wind uit het westen. Onze onuitgesproken gebeden lijken vooralsnog gehoord te worden.

De tweede nacht op zee verliep rustig. De wind gedraagt zich precies volgens de voorspellingen en met de stroming komen we redelijk goed uit. We varen tussen de windparken voor de Engelse kust en de drukke shipping lanes. Over de beroepsvaart hoeven we ons niet al te veel zorgen te maken. Die blijft keurig binnen de shipping lanes. De windvaan stuurt al vanaf Den Helder vrijwel onafgebroken. Alleen vannacht moesten we even intensief aan de slag.

Vanuit de kombuis hoor ik dat Koen en Charlie een lichtje niet kunnen plaatsen. ‘Het is iets dichtbij,’ zegt Koen. Een paar tellen later staat Koen in het vakje met de nachtspullen te graaien en haalt de grote schijnwerper eruit. Zo’n ding dat zoveel licht geeft, dat het meteen je ogen verblindt en je vrijwel nooit iets ziet. Deze keer is dat anders. Ik klim achter Koen naar buiten en zie op basis van de hoek die we met het lichtje maken dat het ‘iets’ vrij dichtbij moet zijn. Als we de schijnwerper erop zetten, wordt de lichtbundel direct weerkaatst door een groot geel vlak boven het water. ‘A windmill under construction!’ roept Koen. We zijn er minder dan honderdvijftig meter vanaf en wind en stroom zetten ons er verder naartoe. Het eerste paniek momentje.

Ik ben gezegend met deze bemanning. Charlie blijft kalm achter het roer en Koen stelt direct de zeilen bij. Een kleine minuut later is onze koers 180 graden gedraaid en staat de motor bij. Maar gaan we nu de goede kant op? En hoe kon dit? We varen naast het Galloper Windfarm. Afgelopen winter heb ik de kaart bijgewerkt precies volgens de updates van Imray, en het gebied inderdaad nog iets groter getekend. Maar iets klopt er niet. Onze gele vriend staat buiten het gebied op de kaart, en wat meer bijzonder is, het staat ook een mijl buiten de betonning en de AIS-bakens die we op de digitale kaarten zien.

Via de marifoon roep ik de Pathfinder op. Dat schip lijkt hier de wacht te houden, maar liet ons wel rustig bijna op de paal varen. Pas na drie keer aanroepen krijg ik antwoord. Die waren duidelijk met iets anders bezig. Een behulpzame marifonist aan de andere kant geeft me de exacte coördinaten van een boei die de zuidkant van het bouwterrein markeert. Ik voeg de zuid kardinaal toe aan de kaart, en concludeer dat we al weer vrij zijn van het park. De radar is ondertussen voorverwarmd en laat zien dat er nog veel meer molens in aanbouw zijn achter ons. We kunnen terug op koers naar het zuiden, met een ervaring rijker. Het blijft opletten in het donker voor de Engelse kust. Bijgewerkte papieren kaarten, digitale navigatiesoftware, goed werkende AIS, VHF en Iridium geven geen garantie op een veilige oversteek. Wat wel helpt is een ervaren bemanning. Doorvaren had het einde kunnen zijn van deze reis die nog maar net begonnen is.
za 23 sep 17:36: Enorm veel geluk met het weer.
We hebben enorm veel geluk met het weer. De zon schijnt, kalme zee en rustige wind. Af en toe moeten we zelfs de motor even bij zetten om genoeg vooruit te komen. Hier op de Noordzee is het te druk om stil te liggen.


We varen nu langs twee windparken die voor de Engelse kust in aanbouw zijn. Vannacht passeren we Calais en Dover, een van de drukste stukken van de hele route.
-
vr 22 sep 14:44: Aan het inslingeren, in de zon met ideale wind
do 21 sep 17:34: Vertrokken uit Medemblik
Vertrokken do 21 sep 2017
Vertrekkers zeggen weleens dat het losgooien het moeilijkste is van vertrekken. Na vanmiddag weet ik dat die feitelijke handeling niet zoveel voorstelt. Afscheid nemen van je gezin voor zo’n lange periode, dat is een heel ander ding. Maar we zijn los, en we zijn vertrokken. Met Koen, Jorge en Charlie vaar ik het eerste stuk naar Madeira.
wo 20 sep 22:03: Vandaag vertrekken
wo 13 sep 13:49: Busy with the last preparations to sail.
Bijna varen ma 11 sep 2017
Na ruim 8 jaar voorbereiden is het zover. Ik begin met het realiseren van m’n jongensdroom, het rondzeilen van de wereld. Vertrek staat gepland op donderdag 21 september. Klik hier als je meer wilt weten over de route en het plan.


Via deze website houd ik je op de hoogte over waar ik ben en hoe het gaat, via een blog met foto’s en video’s als de internetverbinding dat toe laat. Als je een mailtje wilt ontvangen als er updates zijn, meld je dan aan voor de nieuwsbrief. Lekker handig, want je kunt zelf de frequentie bepalen.


Onderstaande foto is gemaakt door Marc Driessen.